AKDENİZ KOŞULLARINDA FARKLI TUZLULUK VE SULAMA DÜZEYLERİNDE QUINOA (Chenopodium quinoa Willd.) BİTKİSİNİN VERİM VE FİZYOLOJİK TEPKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI VE SALTMED MODELİNİN TEST EDİLMESİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarımsal Yapılar ve Sulama, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Çiğdem İNCE KAYA

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ATTİLA YAZAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Akdeniz iklim koşullarında, farklı sulama suyu tuzluluk düzeyleri (0.5, 10, 20 ve 30 dS/m) ve farklı sulama stratejilerinin (tam sulama, %33 ve %67 kısıntılı sulama ve kısmi kök kuruluğu) quinoa bitkisinin gelişimi, verimi ve topraktaki tuz birikimine etkilerinin yanı sıra bitkinin kuraklık ve tuzluluk stresine gösterdiği fizyolojik tepkiler incelenmiş; SALTMED modelinin quinoa bitkisi için verim, kuru madde ve toprak nemini tahmin etmede kullanım olanakları araştırılmıştır. Araştırmada su ve tuz stresinin quinoa bitkisinin gelişimini ve dane verimini etkileyen faktörler olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte quinoa bitkisinin kuraklık ve tuzluluk stresi koşullarında bünyesindeki su durumunu kontrol etmek ve topraktan su alımını sürdürmek için yaprak su potansiyelini düşürdüğü; etkili stoma davranışları ile transpirasyonu kontrol altında tuttuğu gözlenmiştir. Stressiz koşullarda quinoa bitkisinin su stres indeksi (CWSI) değerlerinin 0.02 ile 0.58 arasında değiştiği, bitkiye uygulanan su ve tuz stresinin yoğunluğuna bağlı olarak CWSI'nın 0.96 değerine ulaştığı görülmüştür. SALTMED modelinin Akdeniz iklim kuşağında farklı tuzluluk düzeylerinde farklı sulama stratejileri uygulanarak sulanan quinoa bitkisi için kuru madde ve dane verimi ile toprak su içeriğini tahmin etmede oldukça iyi bir performans sergilediği ve sulama yönetimi için kullanışlı bir araç olma potansiyeline sahip olduğu belirlenmiştir.