AİLE HEKİMLİĞİ PRATİĞİNDE BİREYSELLEŞTİRİLMİŞKISA EĞİTİMİN EBEVEYNLERİN ANTİBİYOTİK ALGILARINAETKİSİ: KONTROLLÜ BİR ÇALIŞMA
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM HALİL ŞEKER
Danışman: Sevgi Özcan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, aile hekimliği pratiğinde uygulanan bireyselleştirilmiş kısa eğitim müdahalesinin, ebeveynlerin solunum yolu enfeksiyonlarında antibiyotik kullanımına ilişkin bilgi, tutum ve davranışları üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Materyal metod: Kontrollü müdahale tipinde tasarlanan çalışma, Adana Akıncılar Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 0–6 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerle yürütülmüştür. Katılımcılar müdahale (n=30) ve kontrol (n=30) gruplarına ardışık olarak atanmıştır. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik özellikleri içeren anket formu ve Anne ve Babaların Antibiyotik Algıları Ölçeği (ABANA) kullanılmıştır. Müdahale grubuna, ebeveynlerin ölçek yanıtlarına dayalı olarak yaklaşık 15–20 dakika süren bireyselleştirilmiş kısa eğitim verilmiş, her iki gruba ölçek 4 hafta sonra tekrar uygulanmıştır. Bulgular: Grupların demografik özellikleri ve müdahale öncesi ölçek puanları benzerdir (p>0,05). Müdahale sonrası gruplar karşılaştırıldığında, eğitim grubunda ABANA toplam puanı 116,2 ± 13,8 iken kontrol grubunda 106,1 ± 11,7 olarak bulunmuştur (p=0,003). Alt boyutlar incelendiğinde "Uyum" (p=0,004) ve "Antibiyotik Direnci Hakkında Farkındalık" (p 0,05). Kontrol grubunda alt boyutlarda anlamlı değişiklik saptanmazken, toplam puanda 104,7 ± 12,8'den 106,1 ± 11,7'ye sınırlı ancak anlamlı bir artış saptanmıştır (p=0,008). Sonuç: Birinci basamakta uygulanan kısa ve bireyselleştirilmiş eğitim müdahalesi, ebeveynlerin antibiyotik algısını anlamlı düzeyde iyileştirmiş; özellikle tedaviye uyum ve antibiyotik direnci farkındalığı alanlarında belirgin artış sağlamıştır. Buna karşın "Bilgi ve İnançlar", "Davranışlar" ve "Bilgi Arama"alt boyutlarda daha sınırlı değişiklik xii gözlenmiş olması dikkate alındığında bu alanlar için daha uzun süreli ve daha yoğun girişimler gerekli olabilir. Anahtar kelimeler: Aile hekimliği, antibiyotik, algı, antibiyotik direnci, ebeveyn, okul öncesi