İnşaat projelerinde yaşanan gecikmelerin nedenleri ve etkilerinin yapısal eşitlik modellemesi ile analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA ALPTEKİN HERGÜNER
Danışman: Gözde (Tantekin)Çelik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnşaat projelerinin başarısı kalite, süre ve maliyetin sözleşmede belirtilen hedefleri karşılayacak şekilde güvenlik koşulları gözetilerek tamamlanması ile sağlanmaktadır. İnşaat projelerinde karşılaşılan risklerin çoğu tüm başarı faktörlerini etkileyen sonuçlar doğurmaktadır. İnşaat projelerinde risklerin ve altında yatan sebeplerin iyi tanımlanması, önlemlerin alınmasında en önemli faktördür. Bu çalışmada; inşaat sektöründe en sık rastlanan problemlerden biri olan gecikmelere odaklanılmıştır. Türkiye'de gerçekleştirilen inşaat projelerinde yaşanan gecikmelerin nedenlerinin ve etkilerinin belirlenmesi amacıyla ayrıntılı literatür taraması ve araştırmacının kişisel deneyimleri ve gözlemleri doğrultusunda 109 sorudan oluşan bir anket oluşturulmuştur. Yapılan çalışma sonucunda 418 inşaat sektörü çalışanından değerlendirmeye uygun veri toplanmıştır. Gecikme neden ve etkilerinin önem sıralarının belirlenmesi amacıyla Göreceli Önem İndeksi (RII) ve değişkenler arasındaki ilişkilerin araştırılması amacıyla ise Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) analizleri uygulanmıştır. Uygulanan RII analizi sonucunda; en önemli ilk üç gecikme nedeni; ulusal ekonomik kriz, malzeme fiyatlarındaki artış ve yapılan hatalı imalatlardan dolayı iş tekrarı, en önemli ilk üç gecikme etkisi ise; proje süresinin aşılması, proje bütçesinin aşılması ve proje kapsamında yapılan işlerin kalitesinin düşmesi olarak sıralanmıştır. Yapılan keşfedici faktör analizi (KFA) sonucunda inşaat sektöründe yaşanan gecikmelerin nedenleri, dört faktör altında toplanmıştır. Bunlar; "Dış Etmenler ve Çalışanlar", "Yüklenicinin Yönetim Becerisi ve Kaynaklara Erişim", "İşveren ve Danışman" ve "Tasarım" olarak isimlendirilmişlerdir. Uygulanan KFA sonucunda gecikme sonucu oluşan etkiler ise iki faktör altında toplanmış olup "Sözleşme Yönetimi Kaynaklı Hukuki Etkiler" ve "Firma ve Proje Başarısına Yönelik Etkiler" olarak isimlendirilmişlerdir. Çalışma sonucunda; yatırım projelerinde fizibilite çalışmasının gerekliliği, Yapı Bilgi Modellemesinin kullanımının proje tasarım sürecinden itibaren gecikme risklerini azaltabileceği ve işverenin sürece kontrollü katılımının sağlanması gerektiği görülmüş ve işletmelere bu yönde öneriler sunulmuştur.