Türkiye'de Kuru Üzüm Piyasası

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Ekonomisi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: LERZAN ALTINTAS TAYYAN

Danışman: Ufuk Gültekin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türkiye, önemli geleneksel ihraç ürünleri arasında olan kuru üzümde, dünyada en büyük üretici ve ihracatçı ülke konumundadır. Dünya kuru üzüm üretimi son beş yılda (2016-2020) fazla değişmemekle birlikte ortalama 1,2–1,3 milyon ton civarındadır. Kuru üzüm üretimi yapan ülkelere bakıldığında en çok üretim yapan ülkelerin Türkiye, ABD ve İran olduğu görülmektedir. Ayrıca bu döneme ait dünyadaki ortalama kuru üzüm üretiminin %23'ünü Türkiye, %18'sini ABD, %13'ünü İran, %12'ini Çin karşılamaktadır. Türkiye, kuru üzüm üretimini büyük çoğunlukla ihracata yönelik yapmaktadır. Son 5 yılın ortalama ihracat miktarı 290 bin ton iken yurt içi tüketimi ise 50 bin ton civarındadır. Son 5 yıla ait (2015-2019) ortalama kuru üzüm ihracat değerleri incelendiğinde ilk sırayı açık ara Türkiye (%33) alırken ikinci sırada ABD (%13) ve üçüncü sırada İran (%9) bulunmaktadır. Türkiye 2018 yılında 267 bin ton ihracat karşılığında 490 milyon $ gelir elde etmiştir. İhracat açısından öneme sahip üzüm çeşidi ise Sultani Çekirdeksiz kuru üzümdür ve üretimi daha çok Manisa, İzmir ve Aydın bölgesinde yapılmaktadır. Türkiye kuru üzüm ihracatının yarısından fazlasını AB ülkelerine yapmaktadır. İngiltere, Almanya, Hollanda en büyük alıcılardır. Kuru üzüm üretiminde politika aracı olarak Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) taban fiyatı belirlemektedir. Genel tarımsal ürün üretim desteği dışında ihracat destekleri de uygulanmakta olup pazarlama organizasyonunda çoğunlukla borsa ve tüccarlar hâkim olmaktadır.