21. yüzyılın çalışma yaşamı; değişkenlik, belirsizlik, karmaşıklık ve muğlaklık gibi birçok faktörü içerisinde barındırmaktadır. Günümüz iş ve çalışma dünyası kariyer yaşamını şekillendirmede kendi sorumluluğunu alabilen, yeniliklere uyum sağlayabilen, krizleri fırsata çevirebilen ve proaktif kariyer davranışları sergileyen bireylere ihtiyaç duymaktadır. Bu yüzden okul yaşamından iş yaşamına geçiş sürecinde olan üniversite öğrencilerinin kariyer uyumlarını güçlendiren değişkenlerin açığa çıkarılması önemli görülmektedir. Bu araştırma ile üniversite öğrencilerinin özyeterlik, deneyime açıklık ve keşif duygusu ile kariyer uyumları arasındaki ilişkide proaktif kariyer davranışlarının aracı rolü incelenmiştir. Araştırmanın katılımcılarını 235’i (%69.1) kadın, 105’i (%30.9) erkek olmak üzere toplamda 340 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak “Genel Özyeterlik Ölçeği”, “Merak ve Keşfetme Ölçeği”, “Beş Faktörlü Kişilik Özelliği Ölçeği”, “Proaktif Kariyer Davranışları Ölçeği” ve “Kariyer Uyum Yetenekleri Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin analizi, korelasyon analizi ve bootstrap yöntemine dayalı regresyon analizi ile yapılmıştır. Doğrudan ve dolaylı ilişkileri test etmek için yol analizi kullanılmıştır. İstatiksel analizler sonucunda proaktif kariyer davranışlarının, özyeterlik, deneyime açıklık ve keşif ile kariyer uyumu ile pozitif yönlü ilişkili olduğu ve proaktif kariyer davranışlarının özyeterlik, deneyime açıklık ve keşif ile kariyer uyumları arasındaki ilişkide aracılık etkisine sahip olduğu bulunmuştur. Bireylerin proaktif kariyer davranışlarını geliştirmek, özyeterlik, deneyime açıklık ve keşfetme duygularını güçlendirmek kariyer uyumlarına olumlu katkı sağlayacaktır. Ulaşılan sonuçlar neticesinde çalışmanın güçlü yönleri ve sınırlılıkları tartışılmış, uygulayıcı ve araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.
The 21st century working life includes many factors such as variability, uncertainty, complexity and ambiguity. Today's business and working world needs individuals who can take responsibility in shaping their career life, adapt to innovations, turn crises into opportunities and exhibit proactive career behaviors. Therefore, it is important to identify the variables that strengthen the career adaptability of university students who are in the process of transition from school life to work life. This study examined the mediating role of proactive career behaviors in the relationship between self-efficacy, openness to experience, sense of exploration and career adaptability of university students. The participants of the study consisted of a total of 340 university students, 235 (69.1%) of whom were female and 105 (30.9%) of whom were male. ‘General Self-Efficacy Scale’, ‘Curiosity and Exploration Scale’, ‘Five-Factor Personality Trait Scale’, ‘Proactive Career Behaviors Scale’ and ‘Career Adaptability Scale’ were used as data collection tools. Data were analyzed using correlation analysis and regression analysis based on the bootstrap method. Path analysis was used to test direct and indirect relationships. As a result of statistical analyses, it was found that proactive career behaviors were positively related to self-efficacy, openness to experience, exploration and career adaptation and proactive career behaviors had a mediating effect on the relationship between self-efficacy, openness to experience, exploration and career adaptation. Increasing individuals' proactive career behaviors, and strengthening their feelings of self efficacy, openness to experience, and exploration will contribute positively to their career adaptability. Based on these findings, the strengths and limitations of the study were discussed, and recommendations were made for practitioners and researchers.
