Mann–Kendall Testi ile Aşağı Seyhan Havzası’nda SYİ Tabanlı Kuraklık Eğilimleri

Sever S., Topboğazı M. C., Yurtal R.

Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, cilt.13, sa.1, ss.1-19, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, Aşağı Seyhan Havzası’ndaki kuraklık karakteristikleri ve zamansal eğilimleri istatistiksel yöntemlerle incelemeyi amaçlamaktadır. Havzayı temsil eden dört meteoroloji istasyonuna ait uzun dönemli yağış verileri kullanılarak 3, 6 ve 12- ay zaman ölçeklerinde Standardize Yağış İndeksi (SYİ) hesaplanmıştır. Eğilimler, otokorelasyon etkisini gidermek amacıyla Trendden Arındırılmış Ön Beyazlatma (TFPW) yöntemi uygulanarak gerçekleştirilen Mann–Kendall testi ile belirlenmiştir. Bulgular, havzada mekânsal ve zamansal heterojenlik olduğunu göstermektedir. Kısa ölçeklerde mevsimsel dalgalanmalar görülürken, uzun ölçeklerde kuraklık olaylarının daha birikimli ve şiddetli bir yapı oluşturduğu saptanmıştır. Havzada genel olarak hafif kuraklık baskın olsa da, mansap kesiminde (Karataş) −3.04 değeriyle tüm periyodun en şiddetli ekstrem vakası kaydedilmiştir. Trend analizi, havza genelinde kuraklık eğilimlerinin mekânsal olarak farklılaştığını ortaya koymuş; Karataş ve Karaisalı istasyonlarında kuraklaşma eğilimleri belirlenirken, Ulukışla ve Adana istasyonlarında ise daha nemli koşullara yönelim gösteren artış eğilimleri saptanmıştır. Elde edilen bulgular, havzadaki tarımsal sürdürülebilirlik ve hidrolojik risk yönetimi için mikro-bölge bazlı adaptasyon stratejilerinin gerekliliğini ortaya koyan kritik bir gösterge niteliği taşımaktadır.

This study aims to investigate the drought characteristics and temporal trends in the Lower Seyhan Basin using statistical methods. Long-term precipitation data from four meteorological stations representing the basin were used to calculate the Standardized Precipitation Index (SPI) at 3-, 6-, and 12-month time scales. Trends were determined using the Mann– Kendall test supported by the Trend-Free Pre-Whitening (TFPW) method to eliminate the effects of autocorrelation. The results reveal significant spatial and temporal heterogeneity across the basin. It has been determined that while seasonal fluctuations are observed at short time scales, drought events form a more cumulative and severe structure at long time scales. Although mild drought conditions are generally dominant, the most severe extreme event of the entire period was recorded at the downstream station (Karataş) with a value of −3.04. Trend analysis revealed that drought trends varied spatially across the basin; drying trends were identified at the Karataş and Karaisalı stations, whereas increasing SPI trends indicating a shift toward wetter conditions were observed at the Ulukışla and Adana stations. The findings provide critical insights for agricultural sustainability and hydrological risk management, highlighting the necessity of micro-region-based adaptation strategies within the basin.