İki parmak darı (Eleusine coracana L.) genotipinin kuraklığa olan tepkilerinin fide devresinde incelenmesi

Creative Commons License

Akın B., bayhan m., YILDIRIM M., Barutçular C.

Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, cilt.31, sa.2, ss.295-310, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada, agronomik özellikler yönünden ümitvar olan iki parmak darı (Eleusine coracana L.) genotipinin (USA-2022/97-97 ve USA-2022/81-81) farklı kuraklık seviyeleri altında çimlenme ve erken dönem fide gelişimi üzerine tepkileri incelenmiştir. Kuraklık stresi, polietilen glikol (PEG-6000) kullanılarak 0 (kontrol), -0.4, -0.8 ve -1.2 MPa osmotik potansiyellerinde oluşturulmuştur. Çimlendirme işlemleri tesadüf parsellerinde bölünmüş parseller deneme desenine göre 5 tekerrürde gerçekleştirilmiştir. Varyans analiz sonuçlarına göre çimlenme gücü ve sürgün kuru ağırlığı hariç tüm özelliklerde genotip (G), uygulama (U) ve G × U etkileşimi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Artan kuraklık şiddeti, her iki genotipte de çimlenme performansı, fide büyümesi ve biyokütle birikimini önemli ölçüde azaltmıştır. Özellikle -1.2 MPa stres seviyesinde çimlenme gücü %39’a kadar düşmüş; sürgün ve kök uzunluğu ile yaş ve kuru ağırlıklarda %50’den fazla azalma meydana gelmiştir. Genotipler karşılaştırıldığında, USA-2022/97-97 genotipi hafif-orta düzey stres koşullarında daha yüksek çimlenme, sürgün ve kök gelişimi değerleri sergileyerek morfolojik açıdan daha stabil bir performans göstermiştir. Kök uzunluğu ve kök biyokütlesinin stres koşullarında daha iyi korunması, kuraklığa adaptasyonda kök sisteminin belirleyici rolünü vurgulamaktadır. Elde edilen sonuçlar, parmak darısında kuraklık toleransının genotipe özgü olduğunu ve erken dönem çimlenme ile fide gelişimine ait fizyolojik ve morfolojik özelliklerin, genotipik farklılıkların ortaya çıkarılmasında seçim kriterleri olarak kullanılabileceğini göstermektedir.
In this study, the responses of two promising finger millet (Eleusine coracana L.) genotypes (USA-2022/97-97 ve USA-2022/81-81) to different drought stress levels during germination and early seedling growth were investigated. Drought stress was induced using polyethylene glycol (PEG-6000) at osmotic potentials of 0 (control), -0.4, -0.8, and -1.2 MPa. Germination experiments were conducted with five replications according to a split-plot experimental design arranged in a randomized complete block design. According to the results of the analysis of variance, genotype (G), treatment (T), and G × T interaction effects were statistically significant for all traits, except for germination percentage and shoot dry weight. Increasing drought severity significantly reduced germination performance, seedling growth, and biomass accumulation in both genotypes. At the highest stress level (-1.2 MPa), germination percentage decreased by up to 39%, while shoot and root length as well as fresh and dry weights were reduced by more than 50%. Comparative evaluation of the genotypes revealed that USA-2022/97-97 exhibited higher germination capacity, shoot growth, and root development under mild to moderate stress conditions, indicating greater morphological stability. The better maintenance of root length and root biomass under drought stress highlights the crucial role of the root system in drought adaptation.