OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE TÜRK SAYIŞTAYININ TARİHSEL SÜREÇTEKİ DEĞİŞİMİ VE GELİŞİMİ


Ergen Z.

Uluslararası 5 Ocak Sosyal ve Beşeri Bilimler Kongresi, Adana, Türkiye, 3 - 05 Ocak 2020, ss.56

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Adana
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.56

Özet

Tarihi, Osmanlı İmparatorluğu öncesi Müslüman Türk devletlerine kadar uzanan Türk Sayıştay Teşkilatı günümüzde de taşıdığı yüksek denetim sorumluluğu ile en önemli yüksek yargı kurumlarımızdan biri olma özelliğini devam ettirmektedir. Abbasi Devletinin Sayıştay’ı “Divan-ül İşraf” , Selçuklu Devleti’ninde Sayıştay Kurumu’na ilham olmuş ve aynı isimle devletin mali ve idari işlerinin teftiş ve denetleme görevini üstlenmiştir. Moğolların Müslüman varisleri arasında da yer alan İlhanlı Devletinde’de Sayıştay Teşkilatı “İşraf-ı Memalik” adıyla görev yapmıştır. Osmanlı Devleti’nin Tanzimat öncesi devlet teşkilatı, büyük ölçüde “Divan-ı Hümayun” (Padişah Divanı) tarafından yönetilmiştir. Bu divan, devlete ait siyasi, idari ve mali işlerin görüşüldüğü ve karara bağlandığı en yüksek merciidir. Bu divan aynı zamanda adli, mali ve idari anlamda bir mahkeme niteliği de taşımaktadır. Divan-ı Hümayun’un asli azalarından biri de mali işlerden sorumlu olan Defterdar’dır. Fatih Sultan Mehmed döneminde defterdar sayısı Anadolu ve Rumeli Defterdarları olarak ikiye çıkartılmış, Rumeli defterdarına Baş Defterdar denilmiştir. Daha sonra İstanbul’da da bir Defterdarlık kurularak, defterdarlık sayısının 3’e çıkartıldığı görülmüştür. Defterdarlık teşkilatı Osmanlı’da maliye teşlkilatı olarak yapılanırken, Osmanlı Sayştayı’da Baş Baki Kulluğu adı altında yapılandırılmıştır. Çalışmamızda Sayıştay tarihi ve değişen Sayıştay Kanunları ayrıntılı şekilde ele alınacaktır. Anahtar Kelimeler: Sayıştay, Denetim, Sayıştay Kanunu