Eğitim Yapılarında Engellilere Yönelik Karşılaşılan Tasarım Sorunları


Creative Commons License

ŞENYİĞİT Ö. , Ghadami M.

2. Ulusal Engellileştirilenler Sempozyumu, Konya, Türkiye, 7 - 09 Nisan 2016, ss.128-136

  • Basıldığı Şehir: Konya
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayısı: ss.128-136

Özet

Yaşamda herkes eğitim görme, çalışma, sağlık olanaklarından faydalanma, sportif faaliyetlere katılma ve eğlenme konularında aynı hakka sahiptir.  Dolayısıyla toplum hayatına tam katılımda mekana ulaşmak ve mekanı kullanabilmek büyük önem taşımaktadır.

Ülkemizde engellilerin toplumsal yaşama katılmasını sağlamak açısından yapılması gerekenler, yasalarda ve yönetmeliklerde yer almaktadır. Ancak tanımlanan gerekliliklerin kente ve mimariye yeterince yansımadığı görülmektedir. Bu açıdan, çağdaş dünyanın çeşitli ülkelerinde geçerlilik kazanmış eşit olanaklarla her türlü birey tarafından kullanılabilirliğinin sağlanması yönündeki “evrensel tasarım”, “herkes için tasarım” yaklaşımı büyük önem taşımaktadır.

Kentte hizmet üreten kamu binası okullar, engelli veya engelsiz tüm bireylerin bir arada eğitim alabileceği yapılar olmalıdır. Kısacası engelli bireylerin daha iyi bir eğitim alması toplumsal bir sorumluluktur. Bu kapsamda, engelli bireylerin eğitim alma hakkını engellememek ve eğitim alma şartlarını iyileştirmek adına çözümler sunmak,  eğitim yapıları projelerinin bu açıdan yeniden gözden geçirilmesi zorunludur.

Uygulamalarda giderek daha fazla sayıda engelli kullanımını kolaylaştırmaya yönelik okul tasarımları yapılmaktadır. Ancak yine de uygulamaların beklenilen hızla gerçekleşmemekte, önceden yapılmış yapıların engelli sorunlarıyla varlığını devam ettirmekte ve/veya yanlış çözüm önerileri/ uygulama örnekleri ile karşılaşılmakta olduğu tespit edilmektedir.

Çalışma ile okul içerisindeki mekanlarda  (wc, sınıf, aktivite alanları, yatay ve dikey sirkülasyon, oyun alanları, vb) engellilere yönelik düzenlemelerin nasıl olması gerektiği ve uyulması gereken standartlar incelenmiş, okul yapılarının girilebilirliği, ulaşılabilirliği tartışılmıştır.

Bu bağlamda, Milli Eğitim Müdürlüğü tip projeleri kapsamında yapılan zorunlu eğitim programına dâhil bazı okullar incelenerek, mevcutta kanunlar bağlamındaki hükümlerin ne kadar ve hangi doğrulukta uygulandığının tespiti yapılmıştır.

Amaç; engellinin, eğitim hakkının diğer bireylerle eşit haklara sahip olmasını engelleyen fiziksel sorunların tespit edilmesi ve uyulması gereken standartlar bağlamında üretilen çözümlerin tartışılmasıdır.

In life, every person has the same rights in terms of receiving education, working, accessing health facilities, participating in sports activities and having fun. Accordingly, in terms of full participation in the community life, having access to the space and the ability to use the space are of great importance.

The measures that are needed to be taken in order to ensure that disabled individuals in Turkey participate in the community life are set forth in the related laws and regulations. However, it is apparent that the stipulated requirements are not adequately reflected on the urban and the architecture. The approach of “universal design” or “design for all”, which intends that equal means are available for all individuals and which is widely acknowledged in several countries of the modern world, is very important in this respect.

Public schools serving in urban areas should bear the quality of being structures through which all individuals, disabled or not, can access education. In other words, ensuring that disabled individuals receive better education is a social responsibility. In this context, offering solutions and reviewing the projects of educational buildings from this aspect is essential in order not to deprive disabled individuals from their right to education and to improve the conditions in which they receive education.

The number of school designs that intend to ease various usages for disabled individuals increases continuously. However, it is often observed that these are not put into practice as fast as expected, that certain aspects of existing buildings still pose difficulties for disabled individuals and either wrong solutions are offered or wrong practices are made. Within the scope of the study the way how the spaces within the school (wc, classrooms, activity areas, horizontal and vertical circulation, playfields, etc.) need to be organized with the consideration of disabled individuals and the standards that need to be followed were examined, and the accessibility of school buildings were discussed.

In this context, some of the schools included in the compulsory education program within the type projects of the Ministry of National Education were examined and the accuracy and the extend at which the related legal provisions are implemented were determined. The purpose is to determine the physical problems that deprive disabled individuals from accessing the same educational means with other individuals and to discuss the solutions generated within the context of the standards to be followed.