Akademik Veri Yönetim Sistemi
13th International Conference Agricultere & Food, Burgas, Bulgaristan, 11 - 14 Ağustos 2025, ss.11, (Özet Bildiri)
Son
yıllarda zeytin çeşitlerinde düşük meyve tutumu yaygın bir problem olarak
ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma Arbequina zeytin çeşidinde farklı ülkelerde
yaşanan meyve tutumu problemlerinin ülkemizde görülme potansiyeline önceden
çözüm geliştirilmesine yönelik olarak söz konusu çeşitte tozlayıcı kullanımının
meyve tutumuna etkisinin belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmada
fenolojik gözlemler, hermafrodit çiçek oranı, çiçek tozu çalışmaları, meyve
tutumu, meyve ve çekirdek ile ilgili pomolojik ölçümler
incelenmiştir.
Arbequina zeytin çeşidinde tam çiçeklenme çiçeklerin açılmaya
başlama döneminden 10-12 gün sonra tamamlanmış ve meyve tutumu görülmüştür. Bir
salkımdaki ortalama hermafrodit çiçek oranı %76,02 olarak bulunmuştur. Arbequine
çeşidinde çiçek tozu çim borusu gelişiminin incelenebilmesine materyal sağlama
k için her kombinasyondan elle tozlamalar yapılmış ve ardından tozlamadan
sonraki 1, 2, 3 ve 7. günlerde örnekler alınmıştır. Bu kapsamda Arbequine x
Arbequine uygulamalarında çiçek tozlarının stigma üzerinde 3. Günden sonra
çimlenmeye başladığı belirlenmiş ve 7. Günde tohum taslaklarına ulaşmış olduğu
tespit edilmiştir. Bu durum Arbequine zeytin çeşidinde kendine uyuşmazlık
probleminin olmadığını göstermiştir. Bununla birlikte diğer yabancı tozlama
uygulamalarında (Arbequine x Gemlik, Arbequine x Halhalı ve Arbequine x Kozan
yerli) da çiçek tozu çim borularının 3. Günde tohum taslaklarına ulaşmış olduğu
tespit edilmiştir. Bu durum tozlayıcılık açısınıdan bu çeşitlerin de
kullanılabilir olduğunu göstermektedir. Yapılan histolojik analizler ile
Arbequina zeytin çeşidine ait kendine uyuşmazlık mekanizmasının tespitine de
bilimsel katkı sağlanması amaçlanmaktadır.
Low fruit set has emerged as a common problem in olive varieties and Arbequina is reported to have
low fruit set because of self-incompatibility. This study aimed to determine the self-incompatibility
case and the effect of using pollenizer on fruit set in Arbequina olive variety in Turkey conditions. For
this purpose, pollination studies were made with ‘Gemlik’, ‘Halhalı’ and ‘Kozan Yerli Yaglık’ olive
varieties and the fruit set rates were compared with selfing and open-pollination. The development of
in vivo pollen tube growth was also examined with histological methods. Pomological analyses were
performed on fruits obtained from pollination studies.
As a result of this study, it was determined that used pollenizers bloomed in the same period with the
Arbequina olive variety. Histological studies showed that pollen tubes germinated and elongate in the
style and penetrated onto ovules without any problem in both selfing and cross pollination treatments.
This situation showed that there is no self-incompatibility problem in Arbequine olive variety in
ecology of Turkey. As a result of pollinations, it was determined that fruit set was at a higher level in
Self-pollination (5.35%) and Cross-pollinations (4.18%-4.85%) compared to Open-pollination
(3.09%). The high quality fruits were obtained from Arbequina x Arbequina and Arbequina x Gemlik.
In conclusion, it has been proven both by pollination and histological studies that there is no selfincompatibility problem in Arbequina olive variety under Turkey conditions and higher fruit set with
higher quality fruits can be obtained via Selfing and pollination with Gemlik olive cultivar.