Arap Dünyası Halk Mesellerinde Türkçe Söz Varlığı Unsurları

Özcan Y.

Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, cilt.9, sa.2, ss.671-689, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Türkçe, Arapçadan birçok kelime almış ve ona birçok kelime vermiştir. Türkçenin Arapçaya etkisi yazı dilinde değil; halkın konuştuğu dilde yani lehçede olmuştur. Arap lehçelerindeki Türkçe söz varlığını tespit etmek için birçok çalışma hazırlanmıştır. Ancak Türkçe söz varlığı unsurlarının Arap halk mesellerinde nasıl konumlandığı incelenmemiştir. Dolayısıyla bu çalışmada Arap dünyası halk mesellerindeki Türkçe söz varlığına odaklanılmıştır. Arap halk mesellerinde Türkçe sözvarlığının tespiti için kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. İçerisinde Türkçe unsurlara rastlanılan Arap meselleri harekelenerek Türkçeye çevrilmiştir. Sonuç olarak Türkçe söz varlığı unsuru taşıyan 210 Arap halk meseline ulaşılmış ve bu mesellerde 110 Türkçe sözcüğe rastlanılmıştır. Bunlardan 89’u Türkçe kökenli sözcük, 3’ü Türkçe yapım eki ve 18’i Farsça kökenli olup Osmanlı Türkçesi aracılığıyla Arapçaya geçmiş sözcüklerdir. Türkçe unsurların Arap mesellerindeki dağılımı incelendiğinde, en yüksek yoğunluğun Irak, Levant ve Mısır-Sudan lehçelerinde olduğu; Arap Yarımadası ile Kuzey Afrika lehçelerinde ise bu unsurların sınırlı düzeyde bulunduğu görülmüştür.