Akdeniz Sera Koşullarında Domateste Moringa oleifera Yaprak Ekstraktı Dozunun Verim ve Meyve Kalitesi Bakımından Optimizasyonu

Bu çalışma, Akdeniz ikliminde bahar–yaz döneminde soğutma yapılmayan bir serada yetiştirilen domateste, yapraktan uygulanan Moringa oleifera yaprak ekstraktının en uygun dozunu belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Bitkisel materyal olarak Alkış F1 oval kokteyl domates çeşidi kullanılmış; kontrol ile %1, %3 ve %5 Moringa ekstraktı uygulamaları karşılaştırılmıştır. Uygulamaların verim, meyve büyüklüğü, renk, fizikokimyasal kalite, kuru madde ve biyoaktif bileşenler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Moringa uygulamaları meyve boyu, eni, ağırlığı ve verimi önemli ölçüde artırmıştır. En yüksek verim 9493 g m⁻² ile %5 uygulamasından elde edilmiş ve kontrole göre %50.0 artış sağlanmıştır. Aynı uygulamada meyve ağırlığı %48,1, kuru madde oranı %42.0, toplam fenol %52.7, toplam flavonoid %129.7 ve vitamin C içeriği %98.2 artmıştır. Moringa uygulamaları titre edilebilir asitliği artırırken SÇKM içeriğini azaltmış; pH, EC ve b* değeri üzerinde önemli bir değişiklik oluşturmamıştır. Yüksek dozlarda L* değerinin artması ve a* değerinin azalması, meyve renginde doza bağlı değişimler meydana geldiğini göstermiştir. Hiyerarşik kümeleme analizinde kontrol uygulaması Moringa uygulamalarından ayrılırken, %3 ve 5 dozları en benzer yanıt profilini sergilemiştir. Sonuç olarak %5, maksimum verim ve biyoaktif bileşen birikimi için en etkili doz olarak belirlenmiş; %3 ise daha düşük girdi kullanımı açısından uygulanabilir bir seçenek olarak değerlendirilmiştir.