1960 SONRASI TÜRK ROMANINDA YABANCILAŞMA VE MODERNİST ANLATISI: OĞUZ ATAY, YUSUF ATILGAN VE ADALET AĞAOĞLU ÖRNEĞİ

Akınbingöl G.

INTERNATIONAL JOURNAL OF ORIGINAL EDUCATIONAL RESEARCH, cilt.4, sa.2, ss.30-55, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu çalıĢma, 1960 sonrası Türk romanında modernist anlatı ile yabancılaĢma temasının nasıl birlikte Ģekillendiğini Oğuz Atay‟ın Tutunamayanlar, Yusuf Atılgan‟ın Anayurt Oteli ve Adalet Ağaoğlu‟nun Ölmeye Yatmak romanları üzerinden incelemektedir. ÇalıĢmada modernleĢme sürecinin birey üzerindeki etkileri, Doğu-Batı ikiliği, aydın kimliği, yalnızlık, iletiĢimsizlik ve kimlik arayıĢı gibi unsurlar temel hareket noktası olarak ele alınmıĢtır. Oğuz Atay‟da yabancılaĢma, özellikle küçük burjuva yaĢamına uyum sağlayamayan aydın bireyin Bu çalıĢma, 1960 sonrası Türk romanında modernist anlatı ile yabancılaĢma temasının nasıl birlikte Ģekillendiğini Oğuz Atay‟ın Tutunamayanlar, Yusuf Atılgan‟ın Anayurt Oteli ve Adalet Ağaoğlu‟nun Ölmeye Yatmak romanları üzerinden incelemektedir. ÇalıĢmada modernleĢme sürecinin birey üzerindeki etkileri, Doğu-Batı ikiliği, aydın kimliği, yalnızlık, iletiĢimsizlik ve kimlik arayıĢı gibi unsurlar temel hareket noktası olarak ele alınmıĢtır. Oğuz Atay‟da yabancılaĢma, özellikle küçük burjuva yaĢamına uyum sağlayamayan aydın bireyin ironik ve parçalı bilinci üzerinden görünür hâle gelir. Yusuf Atılgan‟da ise yabancılaĢma daha çok Zebercet‟in yalnızlığı, psikolojik çözülüĢü ve iletiĢim kuramaması etrafında Ģekillenir. Adalet Ağaoğlu‟nda yabancılaĢma, Cumhuriyet ideolojisiyle yetiĢmiĢ aydın kadın kimliğinin gelenek, modernleĢme, beden ve özgürlük arayıĢıyla çatıĢması üzerinden değerlendirilir. Bu yönüyle üç roman da yabancılaĢmayı yalnızca bir tema olarak değil, modernist anlatının biçimini belirleyen temel bir unsur olarak kullanır. Sonuç olarak çalıĢma, 1960 sonrası Türk romanında bireyin modernleĢme karĢısındaki kırılgan, parçalanmıĢ ve arayıĢ içindeki konumunu karĢılaĢtırmalı biçimde ortaya koymayı amaçlamaktadır. ve parçalı bilinci üzerinden görünür hâle gelir. Yusuf Atılgan‟da ise yabancılaĢma daha çok Zebercet‟in yalnızlığı, psikolojik çözülüĢü ve iletiĢim kuramaması etrafında Ģekillenir. Adalet Ağaoğlu‟nda yabancılaĢma, Cumhuriyet ideolojisiyle yetiĢmiĢ aydın kadın kimliğinin gelenek, modernleĢme, beden ve özgürlük arayıĢıyla çatıĢması üzerinden değerlendirilir. Bu yönüyle üç roman da yabancılaĢmayı yalnızca bir tema olarak değil, modernist anlatının biçimini belirleyen temel bir unsur olarak kullanır. Sonuç olarak çalıĢma, 1960 sonrası Türk romanında bireyin modernleĢme karĢısındaki kırılgan, parçalanmıĢ ve arayıĢ içindeki konumunu karĢılaĢtırmalı biçimde ortaya koymayı amaçlamaktadır.