Akademik Veri Yönetim Sistemi
Eskişehir Sempozyumu, Eskişehir, Türkiye, 14 - 17 Mayıs 2026, ss.1-12, (Tam Metin Bildiri)
Afet risklerinin azaltılması ve dirençli kentlerin oluşturulması, yerel ölçekte üretilen bilimsel bilginin kapsamı, yönelimi ve uygulamaya aktarılabilirliği ile yakından ilişkilidir. Eskişehir; deprem ve taşkın başta olmak üzere farklı tehlikelerin bir arada değerlendirilmesini gerektiren bir kentsel bağlam sunmaktadır. Bu çalışma, Eskişehir örneğinde afet risklerine ilişkin akademik literatürün gelişim seyrini, tematik kümelenmelerini, işbirliği/etki örüntülerini ve araştırma boşluklarını bibliyometrik yöntemlerle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın temel sorusu, Eskişehir’de afet risklerine yönelik çalışmaların hangi tehlike türleri ve kavramsal çerçeveler etrafında yoğunlaştığı ve literatürde bütünleşik risk yönetimi (maruziyet–kırılganlık–dayanıklılık–risk azaltma) perspektifinin ne ölçüde görünür olduğudur. Çalışmanın veri kaynağını Web of Science (WoS) Core Collection oluşturmaktadır. WoS’tan dışa aktarılan kayıtlar üzerinden toplam 94 yayın bibliyometrik analize tabi tutulmuştur. Analiz iki düzlemde yürütülmüştür: (i) performans analizi (yayın yılı, doküman türü, indeks, WoS kategorileri ve araştırma alanları, üretken yazar/kurum/dergi, atıf yapısı) ve (ii) bilim haritalama (VOSviewer ile anahtar kelime eş-oluşum ağı ve cited sources co-citation ağı). Veri seti üzerinde yinelenen kayıt kontrolü ve standardizasyon işlemleri uygulanmış; anahtar kelimelerde yazım varyantlarını azaltmak amacıyla eşleme yaklaşımından yararlanılmıştır. Bulgular, doküman türünde Article: 94 (%100) görünmekle birlikte WoS etiketleme yapısı nedeniyle Proceedings Paper: 5 (%5,319) ve Book Chapter: 3 (%3,191) sınıflamalarının da raporlandığını göstermektedir. Yayınlar ağırlıklı olarak SCI-EXPANDED indeksindedir (76; %80,851); bunu SSCI (15; %15,957) ve ESCI (8; %8,511) izlemektedir. En erken kayıt 1999 yılına uzanmakta; üretimin özellikle 2023–2026 döneminde arttığı görülmektedir (2023: 8; 2024: 10; 2025: 14; 2026: 6). WoS kategori dağılımında Geosciences, Multidisciplinary (41; %43,617), Water Resources (30; %31,915), Meteorology & Atmospheric Sciences (28; %29,787) ve Environmental Sciences (24; %25,532) öne çıkmaktadır. Anahtar kelime ağında “risk assessment” merkezî bir köprü kavram olarak belirirken; deprem (earthquake–liquefaction) ve taşkın (flood–exposure/social vulnerability) temalarının iki güçlü omurga oluşturduğu, GIS ve kısmen veri güdümlü yöntemlerin (machine learning/random forest) yükselen ancak görece sınırlı bir alt küme olarak konumlandığı gözlenmiştir. Co-citation (cited sources) haritası, literatürün deprem/deprem mühendisliği ve hidroloji/su kaynakları eksenlerinde ayrı referans kümeleri oluşturduğunu, afet riski odaklı köprü dergilerin disiplinlerarası bütünleşmede rol oynadığını göstermektedir. Çalışmanın başlıca sınırlılığı, analizlerin WoS kapsamı ve anahtar kelime temelli tarama ile sınırlı olmasıdır; ulusal veri tabanlarındaki yayınlar (TR Dizin/DergiPark/YÖK Tez) kapsam dışı kalmış olabilir. Sonuç olarak çalışma, Eskişehir’de afet riskleri literatürünün disiplinlerarası profilini ve kavramsal örgütlenmesini sistematik biçimde görünür kılmakta; bütünleşik risk yönetimi, yönetişim ve sosyal kırılganlık/maruziyet boyutlarının güçlendirilebileceği alanlara işaret ederek yerel ölçekte risk azaltma stratejilerinin geliştirilmesine bilimsel bir zemin sunmaktadır.