Kabul ve Kararlılık Terapisi Temelli Grupla Psikolojik Danışma Uygulamalarının Değerler Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi


Saraç A.

13. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Kongresi , Hatay, Türkiye, 3 - 06 Eylül 2020

  • Basıldığı Şehir: Hatay
  • Basıldığı Ülke: Türkiye

Özet

Bu araştırmada değerler, post modern bilişsel davranışçı yaklaşımlardan biri olarak kabul edilen Kabul ve Kararlılık Terapisi açısından ele alınmıştır. Kabul ve Kararlılık Terapisinde en genel anlamda bireylerin değer odaklı, zengin, dolu ve anlamlı bir hayat yaşamaları hedeflenir (Harris, 2018). Üniversite öğrencileriyle yapılan değer odaklı uygulamaların onların daha anlamlı bir yaşam sürmelerini desteklemesi beklenmiştir. Alan yazın incelendiğinde konu ile ilgili çalışmaların oldukça sınırlı olduğu dikkat çekicidir. Bu araştırmanın amacı, değer temelli grupla psikolojik danışma uygulamalarının psikolojik danışman adaylarının sahip oldukları değerler üzerindeki etkisinin incelenmesidir.

Araştırma, ön test- son test kontrol gruplu deneysel modelde tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2018-2019 Bahar Döneminde Grupla Psikolojik Danışma Uygulamaları dersini alan, 34 psikolojik danışman adayından oluşmaktadır. Deney grubu ve kontrol grubunda eşit sayıda öğrenci bulunmaktadır (17 deney, 17 kontrol). Psikolojik danışman adaylarının grupla psikolojik danışma uygulamaları öncesi ve sonrasında değer verme ölçeğinden aldıkları puanlar arasındaki farklılaşmalar incelenmiştir. Araştırma sürecinde psikolojik danışman adaylarının sahip oldukları değerleri ve bu değerlerle uyumlu bir yaşam sürüp sürmediklerini belirlemek amacıyla Smout, Davies, Burns ve Christie (2014) tarafından geliştirilen Aydın ve Aydın (2017) tarafından Türkçe’ye uyarlanan Değer Verme Ölçeği kullanılmıştır. Bu ölçeğin “İlerleme” ve “Tıkanma” olmak üzere iki alt boyutu bulunmaktadır. İlerleme alt boyutu, değerler doğrultusunda yaşamaya ilişkin maddeleri; tıkanma alt boyutu ise değerlerden uzak yaşamayla ilgili maddeleri içermektedir. Aydın ve Aydın (2017) tarafından, yapılan analizler sonucunda,  ölçeğin Cronbach Alpha katsayısı .78 bulunmuştur ve ölçeğin iki faktörlü bir yapı gösterdiği doğrulanmıştır (χ2/df=1.32; RMSEA=.041; GFI=.96; CFI=.98; NNFI=.98).  Araştırma kapsamında deney ve kontrol grubuna ait ön test ve son testler arasındaki farklılaşmalar bağımlı gruplar t testi ile hesaplanmıştır. Veri setinin normallik varsayımlarını karşıladığı görülmüştür. Elde edilen sonuçların anlamlılığı .05 düzeyinde sınanmıştır.

Katılımcıların tümü Psikolojik Danışma ve Rehberlik son sınıf öğrencilerinden oluşturulmuştur.  Deney ve kontrol gruplarının Değer Verme Ölçeği ön test puanları arasında anlamlı bir farklılaşma olmamasına dikkat edilmiştir. Deney ve kontrol grubuna dahil edilen katılımcıların ön test ve son test puanlarına ilişkin ölçümler grupla psikolojik danışma uygulamaları dersi öncesi ve sonrasında alınmıştır. Kontrol grubu etkileşime dayalı bir grupla psikolojik danışma yaşantısı geçirirken, deney grubunda grup içi etkileşimin yanı sıra değer odaklı uygulamalara da yer verilmiştir. Değer odaklı uygulamalar arasında; Değer Kartları, 80. Doğum Günü, Değerler Pusulası, Boğa Gözü gibi uygulamalar yer almaktadır.

Yapılan analizler sonucunda; deney grubunun Değer Verme Ölçeği İlerleme alt boyutu (t (16) = -4.28, p<.05) ile Tıkanma alt boyutu (t (16) = -2.51, p<.05) ön test ve son test sonuçları arasında anlamlı bir farklılaşma olduğu görülmüştür. Aynı zamanda deney grubuna ilişkin Değer Verme Ölçeği ön test ve son test toplam puanları arasında da anlamlı bir farklılaşma görülmüştür ( t (16) = -4.63, p<.05). Bu çalışmanın, psikolojik danışman adaylarının değer temelli grupla psikolojik danışma oturumları sonunda sahip oldukları değerleri fark etme ve değerleri doğrultusunda yaşama konusunda ilerleme gösterdikleri görülmüştür. Psikolojik danışman adaylarının Değer Verme Ölçeği son test puanlarındaki anlamlı artış, değer temelli grup çalışmalarının üniversite öğrencileri üzerinde çalışılabilir olduğu anlamına gelmektedir.