Seleksiyon ve Melezleme Yoluyla Geliştirilen Prunus Anaçlarının In Vitro Çoğaltım Potansiyellerinin Araştırılması

UGUR R., Palaz E. B., ALTUN Ö., KARGI S. P.

Erzincan Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, cilt.19, sa.2, ss.469-482, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada, seleksiyon ve melezleme ıslah yöntemleriyle elde edilen 41 anaç adayının in vitro rejenerasyon ve köklenme performansları araştırılmıştır. En yüksek sürgün oluşumu (13,66 sürgün/eksplant) kontrol anaç olan Myrobolan 29C'de gözlemlenmiş, bunu sırasıyla GN-22 (12,66), KL-30 (12,66) ve KL-6 (12,00) takip etmiştir. 26 genotipte (%56,5) ≥3,3 sürgün/eksplant başarı oranına ulaşılmıştır. Sürgün uzunlukları 2,29–30,36 mm aralığında değişmiş ve sürgünlerin %71,7'si ≥14,6 mm uzunluğa erişmiştir. Yalnızca üç genotipte kallus oluşumu (%33,3–55,0) ve vitrifikasyon (%11,7–33,3) gözlenmiştir. Altı anaç adayında (%13) rejenerasyon başarısızlığı tespit edilmiştir. En yüksek köklenme performansı KL-59 genotipinde (7,66 kök/eksplant) kaydedilirken, en düşük performans KL-2'de (1,33 kök) gözlemlenmiştir. Genotiplerin %87,5'i ≥2,33 kök/eksplant oranına ulaşmıştır. Kök uzunlukları 4,9–25,75 mm aralığında olup, köklerin %92,5'i 10 mm'yi aşmıştır. Elde edilen sonuçlar, Prunus türlerinde daha önce rapor edilen genotip-bağımlı varyasyonlarla uyumludur (Koaym, 2025). Özellikle KL-59 koduyla belirtilen anaç, üstün performans sergilemiştir. Çalışma sonunda gözlemlenen düşük vitrifikasyon oranları, protokol optimizasyonunun başarısını yansıtmaktadır. Ayrıca bu çalışma, Prunus anaçlarında in vitro mikroçoğaltım başarısının genotipe bağlı olarak önemli ölçüde değiştiğini ortaya koymuş ve KL-59 gibi yüksek performanslı klonların ticari üretim için belirlenmesinin önemini vurgulamıştır. Bulguların, sert çekirdekli meyve anaç ıslah programlarına önemli katkı sağlaması beklenmektedir.
In this study investigated in vitro regeneration and rooting performance in 41 rootstock candidates obtained through selection and hybridization breeding methods. The highest shoot formation (13.66 shoots/explant) was observed in the control rootstock Myrobolan 29C, followed by GN-22 (12.66), KL-30 (12.66), and KL-6 (12.00), respectively. A success rate of ≥3.3 shoots/explant was achieved in 26 genotypes (56.5%). Shoot lengths varied between 2.29 and 30.36 mm, with 71.7% of shoots reached ≥14.6 mm. Callus formation (33.3– 55.0%) and vitrification (11.7–33.3%) were observed in only three genotypes. Regeneration failure was detected in six rootstock candidates (13%). The highest rooting performance was recorded KL-59 genotype (7.66 roots/explant), while the lowest performance was observed in KL-2 (1.33 roots). Among the genotypes, 87.5% achieved ≥2.33 roots/explant. Root lengths ranged from 4.9 to 25.75 mm, and 92.5% of the root exceeded 10 mm. The results are consistent with the genotype-dependent variations in Prunus species. Notably, the rootstock coded KL-59 demonstrated superior performance. The low vitrification rates observed at the end of the study reflected the success of protocol optimization. Furthermore, this study revealed that in vitro micropropagation success in Prunus rootstocks varies significantly depending on genotype and highlighted the importance of identifying high-performance clones such as KL-59 for commercial production. The findings are expected to contribute significantly to stone fruit rootstock breeding programs.