Türkiye’de Geçiş Dönemi Adaleti, Anayasacılık ve Demokratik Konsolidasyon: Kısa Bir Genel Bakış

Geçiş dönemi adaleti, en basit haliyle, bir siyasi rejimin yaygın ve ağır insan hakları ihlalleriyle dolu bir geçmişten uzaklaşma ve bu geçmişle çeşitli hukuki ve yarı-hukuki mekanizmalar yoluyla yüzleşme çabası olarak tanımlanabilir. Nihai amaç, çatışma veya otoriter rejim sonrası toplumlarda demokratik kurumların işleyişini güçlendirmek ve kalıcı toplumsal barışı inşa etmektir. Bu dönüşüm, anayasal reformlar veya barış anlaşmalarıyla gerçekleşebilir; ancak her durumda geçiş adaleti araçları, anayasacılıkla sıkı bir ilişki içerisindedir. Bu çalışma, teorik çerçeveyi ortaya koyduktan sonra, Türkiye’de belirli geçiş adaleti mekanizmalarının somut biçimde uygulandığı 1980 Askeri Darbesi ve 2010 anayasa değişikliklerine odaklanmakta ve bu mekanizmaların şekillendirdiği hukuki ve siyasi yapıyı anayasa hukuku ve anayasacılık perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. İlk olarak, 1980 askeri müdahalesinin tarihsel ve toplumsal bağlamı ele alınacaktır. Ardından geçiş dönemi adaleti ile anayasacılık arasındaki ilişki Türkiye bağlamında değerlendirilecek ve geçiş anayasacılığı, bir anlamda, geçiş toplumlarında barış inşasında anayasa ve anayasacılığın rolü olarak anlaşılacaktır. Son olarak, çalışma darbe sonrası dönemde geçiş adaleti mekanizmaları ile demokratik konsolidasyon arasındaki ilişkiyi inceleyecek ve bu araçların nasıl, neden ve hangi siyasal amaçlarla kullanıldığını tartışacaktır. Böylece çalışma, bu mekanizmaların seçici kullanımının Türkiye’nin siyasi rejiminin yönünü nasıl etkilediğini ortaya koymayı hedeflemektedir.