İç kontrol sistemi; bir kurumda yönetim tarafından tasarlanan, varlıkların ve kaynakların korunması, faaliyetlerin etkili, verimli ve ekonomik yürütülmesi, kurum çalışanlarının yönetim politikalarına uyumlu hâle getirilmesi, muhasebe kayıtlarının gerçeğe uygun tutulması, yönetime yeterli güvencenin sağlanması amacıyla oluşturulan bir sistemdir. Türkiye’de 2000’li yılların başından itibaren, AB (Avrupa Birliği) ile yapılan katılım müzakereleri sonucunda kamu alanında yapılan yasal düzenlemeler, iç kontrolün kamu idarelerinde önemini artırmıştır. Bununla beraber son yıllarda her alanda uygulama etkinliği genişleyen elektronikleşmenin iç kontrol faaliyetlerini de etkisi altına aldığı ve bu etkiyi giderek genişlettiği görülmüştür. Böylece; gelişmekte olan elektronikleşmeden etkilenen iç kontrol faaliyetlerinde kullanılmak üzere bazı yazılım firmalarınca ve kamu kurumlarınca geliştirilen e-iç kontrol yazılımları, sorumlu birimlerin kullanımına yönelik, özel sektördeki kuruluşları takiben kamu idarelerinde de yayılmaya başlamıştır. 2019 yılı sonu itibariyle dünyayı etkisine alan ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından pandemi olarak kabul edilen Covid-19 hastalığı, ülkemizi de etkilemiş bu süreç sonucunda kamu kurumlarında da esnek çalışma modeli kapsamında, elektronik ortamda uzaktan çalışmaya geçilmiştir. Bu süreç iç kontrol sistemini kurmakla yükümlü olan kamu idarelerinin e-iç kontrol sistemine geçmesini gerekli kılmaktadır. Literatüre yeni bir kavram olarak giren e-iç kontrolün kamu idareleri açısından kapsam ve uygulanabilirliğinin araştırılması, avantaj ve dezavantajlarının belirlenmesi, ayrıca pandemi sürecindeki öneminin tespit edilmesi bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında yapılan literatür çalışması ile iç kontrol sistemi kavramının kamu idareleri bazında yasal düzenlemelerdeki yeri ve önemi tespit edilmiş, yeni bir uygulama olan e-iç kontrol sisteminin özellikle pandemi döneminde kullanılabilirliği ile kullanılan yazılımların güçlü ve zayıf yönleri ve mevcutta uygulama etkinliği ortaya konulmuş ve gelecekte kullanımına yönelik öneriler geliştirilmiştir.
Internal control system; It is a system designed by management in an organization to protect assets and resources, to conduct activities effectively, efficiently and economically, to harmonize the management policies of the employees of the company, to keep the accounting records in real terms and to provide sufficient assurance to the management. Since the early 2000s in Turkey, legal regulations made by result of negotiations with the EU (European Union) has increased the importance of internal control in the public sector. However, it has been seen that electronicization, which has expanded application efficiency in every field in recent years, has also affected the internal control activities and has widened this effect gradually. Thereby, e-internal control software developed by some software companies and public institutions for use in internal control activities affected by developing electronicization has started to be spread in public sector following the organizations in the private sector for the use of responsible units. Covid-19 disease, which has affected the world as of the end of 2019 and accepted as a pandemic by the World Health Organization (WHO), has also affected our country and as a result of this process, it has brought remote working and electronicization within the scope of flexible working models in public institutions. As a result, the necessity of investigating the status of the e-internal control system has emerged. The basis of this study is to investigate the scope and applicability of e-internal control, which has entered the literature as a new concept, for public administrations, to determine its advantages and disadvantages, as well as to determine its importance in the pandemic process. With the literature study carried out within the scope of the study, the place and importance of the concept of internal control system in legal regulations based on public administrations have been determined, the usability of the e-internal control system, which is a new application, and the strengths and weaknesses of the software used, current application efficiency has been revealed and suggestions for its future use have been developed. As a result of the study, it has been determined that the e-internal control system is not yet widely used in public administrations, but tends to become widespread, and its importance increases in the pandemic process.
