Ulusal Konjenital Adrenal Hiperplazi Taraması: Tek Merkez Deneyimi

Creative Commons License

TURAN I., Çimen A. m., CELİLOĞLU C., Cay M., ÇELEBİ T., YÜKSEL B.

Akdeniz Tıp Dergisi, cilt.12, sa.1, ss.1-8, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç 21-hidroksilaz eksikliği (21OHE) çocuklarda primer adrenal yetmezliğin en sık nedenidir. Özellikle su ve tuz kaybına bağlı mortalite ve morbiditeyi önlemek amacı ile hastalığın yenidoğan tarama programlarına dâhil edilmesi önerilir. Türkiye’de 2017 yılında dört ilde pilot tarama başlatılmış, 2022 yılında ise tüm ülkeye yaygınlaştırılmış. Bu araştırmada ulusal taramadan pediatrik endokrinoloji kliniğine sevk edilen olguların dokümantasyonu ile tarama programının verimliliği araştırılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Şubat 2022 tarihinden itibaren bir yıl süre ile kliniğimize ulusal taramadan sevk edilen ve 21OHE tanısı alan tüm olgular çalışmaya dâhil edildi. Tüm olgular bir uzman hekim ve öğretim üyesi tarafından değerlendirerek klinik algoritmaya göre takip ve tedavileri planlandı. Olguların tarama sonuçları, fizik muayene bulguları, kliniğimizdeki laboratuvar bulguları ve vizit sayıları dokümante edildi. Bulgular Kliniğimize değerlendirilen 97 hasta çalışmaya dâhil edildi. Beş olguya 21OHE tanısı ile tedavi başlandı ve bu olgulardan ikisi tarama programı dışında tanı aldı. Olguların birinci basamak FIA-17-OHP değerleri:48,6-86,4 ng/mL arasındaydı. Tanı almayan olgulara toplam 188-vizit, 21 standart doz ACTH stimülasyon testi yapılmıştır. Olguların 69’u (%71) prematüreydi ve tamamı sağlıklı olarak değerlendirilmişti. Sonuçlar Bir yıllık süreçte kliniğimize Ulusal Konjenital Adrenal Hiperplazi Taraması nedeniyle yönlendirilen olgular değerlendirildiğinde, çoğunluğunu prematürelerin oluşturulduğu oldukça fazla sayıda tanısal riski olmayan hastanın varlığı tespit edildi. Biyokimyasal değerlerdeki dengesizliklerle birlikte oldukça fazla sayıda faydasız vizit tekrarı ve tetkik yapılması nedeniyle ulusal taramanın ekonomik maliyetinin düşünülenden daha fazla olduğu anlaşılmıştır. Kliniğimizin bulunduğu Adana’da 2017 yılında pilot olarak başlayan tarama programının yönetimi, ortak bilimsel akıl ile daha sık güncellenmeli ve daha verimli hale getirilmelidir. Biyokimyasal değerlerin yanıltıcılığı düşünüldüğünde tarama programına moleküler genetik yöntemler kullanılması tartışmaya açılabilinir.
Objective 21-hydroxylase deficiency (21OHE) is the most common cause of primary adrenal insufficiency in children. It is recommended that the disease be included in newborn screening programs to prevent mortality and morbidity. In this study, the efficiency of the screening program was investigated by documenting the cases referred to the pediatric endocrinology clinic through the national screening. Material and Methods The study included all cases referred to our clinic for national screening and diagnosed with 21OHE during a one-year period starting in February 2022. All cases were evaluated by a physician from our clinic and a consulting specialist and menagment were planned according to the clinical algorithm. Screening results, physical examination findings, hormonal values and visit numbers of the cases were documented. Results The study included 97 patients evaluated in our clinic. Five cases were started on treatment after being diagnosed with 21OHE. The firststage FIA-17-OHP values of the cases were between 48.6 and 86.4 ng/mL. 69 (71%) of the cases were premature, and all were evaluated as healthy. Conclusions When the cases referred to our clinic for the National- Con- genital Adrenal Hyperplasia Screening were evaluated over a one-year period, it was determined that there were many patients without a diagnostic risk, the majority of whom were premature. It has been understood that the economic cost of national screening is higher than expected. The management of the screening program should be updated more frequently and made more efficient with common scientific wisdom. Continuing the screening program with molecular genetic methods should be discussed.