GÖRME ENGELLİ ADOLESANLARA VERİLEN WEB TABANLI MENSTRUAL SAĞLIK EĞİTİMİNİN MENSTRUAL TUTUM, MENSTRUAL SEMPTOM VE ANKSİYETE ÜZERİNE ETKİSİ
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Evşen Nazik
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu araştırma, görme engelli adolesanlara
verilen web tabanlı menstrual sağlık eğitimin menstrual tutum, menstrual
semptom ve anksiyete üzerine etkisini belirlemek amacıyla yarı deneysel türde
tekrarlı ölçüm deseniyle gerçekleştirilmiştir.
Araştırma
Adana ili merkezi sınırları içinde faaliyet gösteren Oğuz Kağan Köksal Görme
Engelliler İlkokulunda/Ortaokulunda ve Görmeyenler Kültür ve Birleştirme
Derneği’nde örnekleme alınma kriterlerine uyan 34 görme engelli adolesan (n=17
yüz yüze eğitim, n=17 web tabanlı eğitim) ile yapılmıştır. Araştırmanın
verileri, “Kişisel Bilgi Formu”, “Menstruasyon Tutum
Ölçeği”, “Menstruasyon Semptom Ölçeği” ve “Durumluluk ve Sürekli Anksiyete Ölçeği”
aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada yüz yüze eğitim grubuna 3 hafta
boyunca haftada bir kez yaklaşık 120 dakika süren toplamda 5 eğitim modülü
verilmiştir. Web tabanlı eğitim grubu ise WCAG 2.1’e göre hazırlanan web
sayfasındaki modül eğitimlerine haftada en az bir kez girmişlerdir. Veri
toplama formları, her iki grupta bulunan katılımcılara eğitim uygulamasına
başlamadan önce doldurtulmuştur. Eğitim uygulamasının ardından, katılımcıların
1. ve 2. menstrual dönemlerinde ölçekler tekrar uygulanmıştır. Veri değerlendirilmesinde
tanımlayıcı istatistikler, Kendal W, Ki-kare, Repeated Measures test ve korelasyon
analizleri kullanılmıştır.
Menstruasyon Tutum Ölçeği toplam puan
ortalaması açısından gruplar arasında görüşme zamanlarında anlamlı fark
bulunmamakla birlikte (p>0.05), grup içinde görüşme zamanlarında anlamlı
artış saptanmıştır (p=0.001). Menstruasyon Semptom Ölçeği toplam puan
ortalamaları her iki grupta da anlamlı düzeyde azalmış (p=0.001); ancak görüşme
zamanlarında yüz yüze eğitim grubunda web tabanlı gruba kıyasla daha düşük
semptom puanları elde edilmiş ve yüz yüze eğitimin daha etkili olduğu
belirlenmiştir (p<0.05). Durumluk anksiyete toplam puan ortalamaları grup
içinde görüşme zamanlarına göre anlamlı düzeyde azalmış (p=0.001), ancak
gruplar arasında görüşme zamanlarında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Korelasyon
analizlerinde, menstruasyon tutumu ile semptomlar arasında negatif yönlü;
durumluk anksiyete ile semptomları arasında ise pozitif yönlü anlamlı ilişkiler
saptanmıştır (p<0.05).
Görme
engelli adolesan kızlara yönelik hem yüz yüze hem de web tabanlı menstruasyon
eğitimi, menstruasyon tutumlarını olumlu yönde geliştirmekte ve durumluk
anksiyete düzeylerini azaltmaktadır. Bununla birlikte, menstruasyon semptomlarının
azaltılmasında yüz yüze eğitimin daha etkili olduğu belirlenmiştir. Menstruasyon
sağlık eğitimlerinin, görme engelli bireylere her iki eğitim yöntemi ile de
etkili bir şekilde verilebileceği açıkça ortaya koyulmuştur. Bulgular,
erişilebilir ve yapılandırılmış eğitim programlarının görme engelli
adolesanların menstruasyona ilişkin tutumlarını iyileştirmede, semptom ve anksiyetelerini
azaltmada önemli bir rol oynadığını göstermektedir.