Cittaslow (Sakin Şehir) Uygulamasının Turizm Coğrafyası Odağında Analizi ve Türkiye Ekonomisindeki Yeri
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, İnsan Ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Nuran Taşlıgil
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Cittaslow (Sakin Şehir) Uygulamasının
Turizm Coğrafyası Odağında Analizi ve
Türkiye Ekonomisindeki Yeri
Yeni bir kavram olan “Cittaslow-Sakin Şehir” kavramı
coğrafya biliminde de kendine yer edinmiştir. Özünde her ne kadar yavaş yemek,
yavaş yaşam gibi kavramlar olsa da yavaş hareketinin felsefesinin yaşam yerinin
şehirler olması coğrafya biliminin de doğrudan ilgisini çekmiştir. Sakin
şehirlerin üyeliğe kabul edilmesi sürecindeki kriterler coğrafyanın kapsama
alanına girmektedir. Bu kriterlere, nüfusunun 50.000’in üzerinde olmaması
şartı, yerel ve doğal ürünlerinin bulunması, çevreye karşı duyarlılık, yerel
ekonomik kaynakların varlığı, turizm potansiyeline sahip unsurların bulunması,
fiziki coğrafya elemanlarının yarattığı çekicilikler gibi örnekler verilebilir.
Birliğin belirlemiş olduğu 7 ana başlık altındaki 72 kriterin zorunlu olanların
tamamlanmasından sonra birliğin belirlediği kıstaslar doğrultusunda
geliştirilen ve uygulanan projeler değerlendirilir ve üye olma süreci başlar. Belirlenen
kıstaslar çerçevesinde yapılan çalışmalar bir puanlamaya tabi tutulur ve 50 ya
da üzeri puan alan şehirler birliğe kabul edilir. Çalışmada birliğin belirlemiş
olduğu kriterlerin coğrafi yönlerinin de belirlenmesi amaçlanmış ve şehirler
incelenirken bu özellikler dikkate alınarak açıklanmaya çalışılmıştır.
Dünyada 1999 yılında İtalya’da başlayan sakin şehir hareketi
yerel değerlerin korunmasını esas almaktadır. Hem değerleri korumak hem de
sürdürülebilirliği sağlamak hedeflenmiştir. Birliğin bugün 33 ülkede 297 üyesi vardır.
2009 yılında Seferihisar’ın birliğe katılmasıyla birlik hareketi Türkiye’ye
ulaşmıştır. Ülkemizde 25 şehir bu unvana sahiptir. Araştırmada mevcut 25 üye
arasından dört bölgemizi temsil edecek Ahlat (Doğu Anadolu), Seferihisar (Ege),
Gerze (Karadeniz) ve Eğirdir (Akdeniz) şehirleri tesadüfi örneklem tekniği
kullanılarak tespit edilmiştir.
Araştırmanın ilk aşamasında literatür taraması ile gerekli
bilgiler tespit edilmiştir. Türkiye’deki sakin şehirlerle ilgili literatürü
incelediğimizde hemen her bilim alanında yapılmış çalışmalara rastlanmıştır.
Mimarlık, turizm işletmeciliği, sosyoloji, kamu yönetimi gibi alanlarda lisansüstü
düzeyde çalışmalar yapılmış ve makaleler yayınlanmıştır. Araştırmada kullanılan
istatistiki bilgiler resmi kurumlardan elde edilmiştir. Örneklemdeki şehirler
ziyaret edilerek halkın görüşlerini yansıtacak anketler yüz yüze uygulanmıştır.
Elde edilen veriler SPSS 26.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Sahada ve
anketlerle elde edilen veriler tablo ve grafikler aracılığıyla sunulmuş,
fotoğraf ve haritalar ile de mevcut bilgiler desteklenmiştir.
Bu araştırmada sakin şehir uygulamasının turizm coğrafyası
açısından değerlendirilmesi ve ekonomiye katkısı ortaya konulmaya
çalışılmıştır. Yavaş hareketi hakkında ve Türkiye’deki sakin şehirler hakkında
bilgi verilmiştir. Coğrafi açıdan bizleri ilgilendiren, şehirlerin fiziki ve beşerî
unsurları olmuş ve dört sakin şehir daha ayrıntılı incelenmiştir. Tesadüfi
örneklem belirleme tekniği ile seçilen dört şehir olan Ahlat, Eğirdir,
Seferihisar ve Gerze tanıtılmıştır. Uluslararası Cittaslow Birliği’nin üye
şehirlerin birliğe kabulünde hangi kriterlere göre kabul edildiği bilgisinin
paylaşılmasını yasaklaması nedeniyle bu konuda ayrıntılı bilgi vermek mümkün
olmamaktadır. Belediyelerin yapmış olduğu çalışmalar ve gözlemler neticesinde
kriterlere uygunluk durumları ortaya konmuştur.
Araştırma sonucunda sakin şehir kriterlerini sürdürülebilir
şehirler yaratma konusunda yol gösterici olduğu fakat ülkemizde uygulamada
bunun tam olarak gerçekleşmediği görülmüştür. Bu sonucun ortaya çıkmasında
yerel yönetimlerin konuya gereken önemi vermemesi, siyasi konuların ön plana
çıkması, halkın istekleri ile yöneticilerin isteklerinin farklı olması,
ekonomik sorunların ve hedeflerin ön planda olması, sakin şehir üyeliğini
denetleyecek ve geliştirecek bir birimin mevcut olmaması etkili olmuştur.
Günümüzde ekonominin önemli bir sektörü olan turizm, sakin şehir kavramı ile
kendisine yeni bir kaynak bulmuştur. Bu nedenle sakin şehir üyeliğinin
desteklenmesi hem bölgesel kalkınmayı destekleyecek hem de Türkiye’nin
tanınırlığını artıracaktır. Sürdürülebilir kalkınmanın ve ekonomik güçlenmenin
devamlılığı için sakin şehirler önemli bir fırsat yaratmaktadır. Araştırmamızda
sorunlara da çözüm önerileri getirilmiştir.
Anahtar
Kelimeler: Cittaslow, Sakin Şehir, Sakin Hareketi, Coğrafya, Turizm
Ekonomisi, Ahlat, Eğirdir, Seferihisar, Gerze.