Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi, Türkiye
Tez Danışmanı: Kamuran Tarım
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışmanın amacı altıncı sınıf öğrencilerinin kesirler konusundaki sınıflama
becerilerinin nasıl dağılım gösterdiğini incelemek, öğrencilerin kesir ve kesir türleri
kavramlarına ait yaptıkları doğru sınıflama ile aşırı genelleme, dar genelleme ve yanlış
kavramsallaştırma hatalarını tespit etmektir. Çalışmanın diğer amacı ise öğrencilerin
kesirler konusundaki kazanımlarına ait işlemsel ve kavramsal hatalarını belirlemektir. Bir
başka deyişle kesirler konusundaki öğrenmenin niteliğini saptamaktır. Araştırmada var
olan bir durumun betimlenmesi amaçlandığı için nicel araştırma yöntemlerinden betimsel
tarama modeli tercih edilmiştir. Bu araştırma 2021-2022 eğitim-öğretim yılı bahar
döneminde yapılmış olup çalışmaya Hatay ilinin İskenderun ve Arsuz ilçelerinde bulunan
4 ortaokuldan 146’sı erkek 146’sı kız toplamda 292 altıncı sınıf öğrencisi katılmıştır.
Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen çoktan seçmeli
20 maddeden oluşan Kesir İşlem Beceri Testi (KİBT) ve çoktan seçmeli 28 madde ve üç
aşamadan oluşan Sınıflama Becerileri Belirleme Testi (SBBT) kullanılmıştır. Verilerin
analizinde öğrencilerin SBBT ve KİBT’den elde ettiği toplam puanların aritmetik
ortalaması, standart sapması hesaplanmıştır ve SBBT ile KİBT’den elde edilen puanların
yüzde dağılımı belirlenmiştir. Araştırmanın birinci alt problemi öğrencilerin kesir, kesir
türleri ve denk kesir kavramlarına ait sınıflama becerilerinin dağılımlarını ortaya
koymaktır. Bu doğrultuda; öğrencilerin dar genelleme, aşırı genelleme, yanlış
kavramsallaştırma ve doğru sınıflama puanlarını analiz etmek için SPSS 25 programında
öğrencilerin cevapları kodlanarak puanların frekansları ve yüzdeleri hesaplanmıştır.
Araştırmanın ikinci alt probleminde öğrencilerin kavramsal ve işlemsel bilgilerinde
yaptıkları hatalar tespit edilmiştir. Araştırmanın üçüncü alt problemi ise SBBT ve KİBT
arasında nasıl bir ilişki olduğunu belirlemektir. Bu nedenle SBBT ve KİBT’den elde
v
edilen puanların normallik analizine bakılmıştır. Puanlar normal dağılım göstermediği
için iki test arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere nonparametrik test olan Spearman
Korelasyon analizi yapılmıştır.
Araştırma birinci alt amacına ait bulgularda SBBT’de öğrencilerin çoğunluğunun
kesir kavramının örneğini ve özelliğini ayırt etme, şekil üzerinde eş parçalara bölünmemiş
kesri gösterebilme, basit kesrin örneği verildiğinde özelliklerini belirleme, bileşik kesir
kavramının tanımını yapabilme ve özelliğini ayırt etme, tam sayılı kesir kavramının
özelliğini ayırt etme ve şekil üzerinde temsil edilen kesrin denk kesir örneklerini
bulabilme becerilerinde hatalı sınıflama yaptıkları tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra
öğrencilerin çoğunluğunun okunuşu verilen kesrin gösterimini belirleme, basit kesrin
kavram tanımını yapabilme, tam sayılı kesrin örneği verilerek özelliklerini belirleyebilme
ve denk kesir kavramının tanımını yapabilme becerilerinde doğru sınıflama yaptıkları
görülmüştür. Kesir türlerinde de yanlış kavramsallaştırma hata oranı, aşırı genelleme ve
dar genelleme hata oranlarından fazladır. Yanlış kavramsallaştırma hatası tespit edilen
öğrencilerde kesir türleri için kavram yanılgısı olduğu kabul edilmektedir ve bu
yanılgıların nedenlerinin kesin tespiti için derinlemesine araştırmalar yapılmalıdır.
Araştırmanın ikinci alt amacına ait bulgularda ise KİBT’de öğrencilerin yaklaşık
yarısının kesirlerde toplama, çıkarma ve bölme kuralını doğru uyguladıkları bulunmuştur.
Ayrıca öğrencilerin yarısından fazlasının kesrin hangi doğal sayıya yakın olduğunu doğru
bulduğu, yaklaşık yarısının da tam sayılı kesirlerde işlemleri doğru şekilde yaptığı tespit
edilmiştir. Öğrencilerin KİBT’de yaptıkları hatalarda ise sayı doğrusunda iki tam sayı
arasını eş parçaya bölememe, kesirlerde toplama yaparken paydaları toplama, kesirlerde
çıkarma yaparken paydaları çıkarma, kesirlerde bölme kuralında toplama ve çıkarma
kuralını uygulama, kesirli sayıların hangi doğal sayıya yakın olduğunu belirlerken
ondalık kısma dikkat etmeme hatalarını yaptıkları gözlenmiştir. Bunun dışında
öğrencilerin bir doğal sayıyı bir kesre bölerken doğal sayı ile kesrin pay ve paydasında
bulunan sayılardan doğrudan bölünebilen sayıları bölme eğiliminde olduğu saptanmıştır.
Tam sayılı kesirlerde ise öğrenciler kesrin tam kısımlarını kendi içerisinde, kesirli
kısımlarını da kendi içerisinde işleme alarak hatalı sonuç bulmuşlardır.
Araştırmanın üçüncü alt amacının bulgusunda ise KİBT ve SBBT’den alınan
puanlar arasında istatiksel açıdan pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır.
Araştırmanın sonuçları öğrencilerin; kesir ve kesir türlerinin örneklerini ve
özelliklerini ayırt etmede güçlük çektiklerini, kesir konusuna ait işlemlerde kısmen
başarılı olsalar da öğrencilerin işlemsel ve kavramsal hatalar yaptıklarını ortaya
vi
koymuştur. Bu bağlamda matematik dersinde sadece işlemsel bilgiye odaklanılmaması,
işlemsel bilginin kavramsal bilgiyle bütünleştirilerek sunulması, kavrama ait örneklerin
örnek olmayanlarla karşılaştırılarak kavramın temel özelliklerinin de açıklanması
önerilmektedir.