Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni, Türkiye
Tez Danışmanı: Osman Torun
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Mevcut çalışma, yüksek sıcaklık ve nem koşulları altında yetiştirilen yerli
İvesi ve melez Çukurova Et Koyunu (ÇET; 3/8 Rambouillet, 3/8 İle De France, 1/8
İvesi, 1/8 Sakız) ırklarının kısıtlı su olanaklarına maruz kalması durumunda
adaptasyon ve performans verilerindeki değişimlerin araştırılması amacıyla yürütülmüştür.
Bu amaçla, 15 İvesi koyunu ve 15 ÇET koyunu su tüketimlerinin belirlenmesi ve
bireysel bölmelere adaptasyonun sağlanması amacıyla iki haftalık adaptasyon
dönemi sonrasında altı hafta süreyle denemeye alınmıştır. Denemede İvesi
(Kontrol, İK; %15 kısıtlı, İ15 ve %30 kısıtlı, İ30) ve ÇET (Kontrol, ÇK; %15
Kısıtlı, Ç15; %30 kısıtlı, Ç30) olmak üzere iki ana muamele grubu
oluşturulmuştur. Her muamele grubu da suyun ad-libitum, ad-libitum tüketimin %15 eksiği ve ad-libitum tüketimin %30 eksiği verilmesi ile üç alt gruba
ayrılarak toplamda altı muamele grubu oluşturulmuştur. Koyunlar üzerinde su
kısıtlamasının etkilerini belirlemek amacıyla performans parametreleri,
fizyolojik adaptasyon parametreleri, besin madde sindirimi ve kanda bazı
biyokimya ve hormonların değişimi incelenmiştir. Çalışmanın sonunda, farklı
düzeylerde uygulanan su kısıtlamasının yem tüketimi, canlı ağırlık, canlı
ağırlık kazancı ve bazı vücut ölçülerindeki değişim üzerine önemli bir
etkisinin olmadığı saptanmıştır (P>0.05). Hayvanlardan alınan kanlarda
denemenin sadece ikinci haftasında üre ve sodyum düzeyleri su kısıtlamısından
önemli ölçüde (P<0.05) etkilendiği, diğer kan biyokimya parametrelerinin tüm
dönemlerde kontrol grupları ile benzer olduğu bulunmuştur (P>0.05). Ayrıca,
kandaki kortizol ve vazopressin (ADH) hormonunun düzeyi ikinci hafta ve deneme
sonunda su kısıtlamasından önemli derecede etkilendiği tespit edilmiştir
(P<0.05). Besin madde sindirimi bakımından deneme ortasında alınan dışkılardaki
ham selüloz düzeyi dışında, deneme başlangıcı, ortası ve sonunda diğer tüm
besin madde düzeylerinin su kısıtlamasından etkilenmediği görülmüştür
(P>0.05). Sabah ölçümlerinde alınan solunum sayısı denemenin birinci
haftası, dördüncü haftası ve son haftası su kısıtlamasından önemli ölçüde
etkilendiği belirlenmiştir (P<0.05). Ayrıca, deneme sonunda nabız hızı
üzerine su kısıtlamasının etkili olduğu saptanmıştır (P<0.01). Ancak, öğle
ve akşam yapılan ölçümlerde solunum sayısı ve nabız hızı üzerine su
kısıtlamasının önemli bir etkisinin olmadığı saptanmıştır (P>0.05). Rektal
sıcaklık ve vücut sıcaklığı deneme boyunca alınan haftalık ölçümlerde muamale
grupları arasında benzer bulunmuştur (P>0.05).
Sonuç olarak,
sıcak ve nemli koşullarda yetiştirilen İvesi ve ÇET koyunlarının günlük ad-libitum su tüketimlerinde %30
düzeyine kadar yapılan su kısıtlamasını herhangi bir verim kaybı yaşamadan
tolere ettikleri belirlenmiştir.