Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Turgut Çürük
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Literatürdeki mevcut teorik
tartışmalar ve araştırma bulguları, denetim firması ve denetçi rotasyonunun
bağımsız denetim kalitesine etkisiyle ilgili net bir sonuca ulaşılamadığını
göstermektedir. Denetim firması ve denetçi rotasyonunun bağımsız denetim kalitesini
etkileyip etkilemediğine ilişkin tartışmalar, başta ABD olmak üzere, AB
ülkeleri ve gelişmekte olan ülkelerde devam etmektedir. Literatürdeki söz
konusu tartışmalara Türkiye örneği esas alınarak katkı sağlamayı amaçlayan bu
çalışmada, denetim firması ve denetçi rotasyonunun bağımsız denetim kalitesi
üzerine etkisi incelenmiştir.
Bağımsız
değişken olarak “gönüllü/zorunlu denetim firması ve denetçi rotasyonu” ve
denetim kalitesi göstergesi olarak “ihtiyari tahakkuklar”ın alındığı bu
çalışmada, “denetim firması ve denetçi rotasyonunun bağımsız denetim kalitesi
üzerine etkisinin olmadığı” ana hipotezi, Borsa İstanbul’a kayıtlı imalat
sanayi şirketlerinin 2002-2019 yıllarını kapsayan 1476 şirket/yıl verisi esas
alınarak test edilmiştir. İhtiyari tahakkukların Düzeltilmiş Jones Modeli ile
tahmin edildiği bu çalışmada, ana hipotez ve ana hipotezle ilişkili alt
hipotezler, “Driscoll-Kraay sabit etkiler tahmincisi” kullanılarak elde edilen
çok değişkenli regresyon modeli yardımıyla test edilmiştir. Çok değişkenli
analizde ihtiyari tahakkuklar, gönüllü/zorunlu denetim firması ve denetçi
rotasyonunu gösteren kukla değişkenler ve kontrol değişkenleri ile regresyona
tabi tutulmuştur.
Araştırma sonuçları,
gönüllü denetim firması ile zorunlu denetçi rotasyonunun, denetim kalitesi
göstergesi olarak kullanılan ihtiyari tahakkuklar üzerine önemli etkisinin
olduğunu göstermektedir. Araştırma sonucu ayrıca, zorunlu denetim firması ve
gönüllü denetçi rotasyonunun denetim kalitesi üzerine önemli etkisinin
olmadığını göstermiştir.
Anahtar Kelimeler: Denetim firması rotasyonu, denetçi rotasyonu, bağımsız
denetim kalitesi, ihtiyari tahakkuklar.