KOCAELİ'DEKİ BAZI AKARSULARIN EKOLOJİK KALİTELERİNİN MAKROBENTİK OMURGASIZ İNDEKSLERİNDEN YARARLANILARAK BELİRLENMESİ

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji, Türkiye

Tez Danışmanı: Doç. Dr. Halim Aytekin Ergül

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu tez çalışmasında, İzmit Körfezi çevresindeki en geniş drenaj alanlarına sahip akarsuların, endüstri kuruluşlarına ve yoğun nüfuslu yerleşim birimlerine farklı mesafelerde belirlenen istasyonlarındaki bentik makroomurgasız faunasının ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış mevsimlerindeki kompozisyonunu belirlemek, farklı metriklerin ekolojik kalite oranlarının belirlenmesindeki etkinliklerini araştırmak ve ekolojik kalite oranları ile farklı çevre baskıları arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amaçlandı.

Her akarsuda kaynağa yakın, orta ve mansaba yakın olmak üzere 3 istasyon belirlenmiş ve 4 mevsim sucul bentik makroomurgasız örneklemeleri çoklu habitat örnekleme yöntemi ile kepçe ağı ve van veen grab sediment kepçesi kullanılarak gerçekleştirildi. Tür teşhisleri, cins ve tür düzeyinde, uygun teşhis anahtarları kullanılarak yapılıştır. Ekolojik kalitenin belirlenmesinde Batı Karadeniz Havzası ve Sakarya Havzası için belirlenen ve Su Yönetimi Genel Müdürlüğü/Devlet Su İşleri’nin Marmara Havzasındaki akarsularda kullanılması için önerdiği metrikler ve referans değerleri kullanıldı.

Kocaeli ili biyolojik çeşitliliği için 189 bentik makroomurgasız taksonu ilk defa kayıt altına alındı. İndeks değerlerinin 3 akarsuda da kaynağa yakın istasyondan mansaba yakın istasyona gidildikçe azaldığı tespit edildi. İstasyonların çevresinde yer alan yoğun kentleşme, endüstrileşme, tarım ve rekreasyon faaliyetlerinin bentik makroomurgasız çeşitliliğine olumsuz etki ettiği düşünülmektedir. Ekolojik kalitesi en yüksek istasyonun Kirazderesi kaynağına yakın istasyon (KD1) olduğu, mansap bölgesine yakın bütün istasyonlarda ise ekolojik kalitenin Kötü olduğu belirlendi.

Uygulanan metriklerin bölgedeki akarsularda ekolojik kaliteyi tespit etmede yetersiz olduğu şeklinde değerlendirildi. Bu çalışmada elde edilen veriler ışığında Kocaeli gibi sanayi, nüfus yoğunluğu ve tarımsal faaliyetlerin etkilerine maruz kalan benzer ekosistemlerde kullanılmak üzere yeni bir multimetrik indeks önerildi.