İskenderun Körfezi’nde Kullanılan Dip Trolü, Dil Uzatma Ağı ve Molozma Ağlarının Hedef Dışı Av ve Iskarta Özelliklerinin Araştırılması
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Su Ürünleri Fakültesi, Su Ürünleri Avlama Ve İşleme Teknolojisi, Türkiye
Tez Danışmanı: Erhan Akamca
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışmada, İskenderun Körfezi’nde yaygın olarak yapılan dip trolü, dil uzatma ağı ve molozma ağı avcılığının hedef dışı av ve ıskarta özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Eylül 2014 ile Nisan 2016 döneminde mesleki balıkçı gemileriyle yapılan 53 balıkçılık seferi ve bu seferlerde gerçekleştirilen toplam 81 av operasyonunun, doğrudan gözlem metoduyla örneklenmesi ile elde edilen verilerden hazırlanmıştır. Avcılık yöntemlerinin tamamından elde edilen tür kompozisyonunda, 12 taksonomik gruba ait toplam 184 tür tanımlanmıştır. Kemikli balıklar, %59.2 ile bu türler içinde en baskın taksonomik grup olmuştur. Tanımlanan türlerin avcılık yöntemlerindeki temsil oranı; dip trolünde %86.4, dil ağlarında %28.2, molozma ağlarında %50.5 olarak belirlenmiştir ve bu anlamda dip trolü, toplam avdaki tür zenginliği açısından ilk sırada yer almıştır. Alıkonan tüm türlerin sezon genelindeki önem seviyeleri göre; Dip trolü avcılığında Nemipterus randalli, Saurida lessepsianus, Mullus barbatus ve Upeneus pori’nin, dil uzatma ağı avcılığında Solea solea’nın, molozma ağı avcılığında ise Umbrina cirrosa, Argyrosomus regius, Sparus aurata ve Diplodus sargus’un, örneklenen dönem için ilgili avcılık yöntemlerinde hedef türleri oluşturduğu saptanmıştır. Buna göre belirlenen toplam hedef dışı av oranları; dip trolü ve molozma avcılığında sırasıyla %56.9 ve %65 olarak belirlenmiştir. Dil avcılığında ise bu oranın diğer avcılık yöntemlerine kıyasla oldukça düşük olduğu tespit edilmiştir (%18.6). Ekonomik hedef dışı avın toplam hedef dışı ava oranının en yüksek olduğu avcılık yöntemi ise dil avcılığı olmuştur (%78). Bu oran, dip trolü avcılığında %46, molozma avcılığında ise %63 olarak belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, ıskarta oranının en yüksek olduğu avcılık yönteminin DR=0.31 ile dip trolü olduğunu göstermiştir. Molozma avcılığında DR=0.24 olan bu oran, dil avcılığında ise oldukça düşük sayılabilecek bir değer olan, DR= 0.04 olarak belirlenmiştir. Iskarta sıklıklarına göre, ıskarta edilen türlerin; dip trolü avcılığında %72’sinin (n=115), dil avcılığında %65’inin (n=34), molozma avcılığında ise %43’ünün (n=40), “düzenli” olarak ıskarta edildiği saptanmıştır. Iskarta avda biyokütle olarak; Dip trolünde kemikli balıklar (%60.9), dil ve molozma avcılığında ise kabuklular (%69.9; %42) en baskın grubu oluşturmuştur. Önem seviyelerine göre; Dip trolü avcılığında Equulites klunzingeri ve Charybdis longicollis’in, dil avcılığında C. longicollis ve Eucrate crenata’nın, molozma avcılığında Erugosquilla massavensis ve Portunus segnis’in başat ıskarta türler olduğu belirlenmiştir. Türlerin, 3 ana grupta ve 10 farklı nedene bağlı olarak ıskarta edildiği tespit edilmiştir. Türlerin ıskarta nedenleri, ilgili avcılık yöntemindeki öncelik sırasına göre tanımlanarak sunulmuştur.