OECD ülkelerinde Daha İyi Yaşam Endeksi'nin çok kriterli karar verme yöntemleri ile ölçümü


Arş. Gör. MUHAMMED ALİ KAĞIZMAN

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Murat Atan

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Her insan daha iyi yaşam koşullarında hayatını sürdürmek ister. Daha iyi yaşam koşulları da refah düzeyinin yüksekliği ile ilişkilendirilebilir. Devletler ülkelerinin yüksek refah koşullarına sahip olması için çalışmalar geliştirerek, kendi ülkesini refah sıralamalarında üst seviyelere taşıyacak politikalar uygulamak ister. Refah için uzun yıllar GSYİH göstergelerine bakılmıştır. Fakat sadece gelirin refahı tek başına açıklamaya yeterli olmadığı düşüncesiyle yeni bir takım sosyal göstergeler ortaya çıkmıştır. OECD mayıs 2011’de Daha iyi Yaşam Endeksi adında yeni bir refah endeksi önermiştir. Bu endeks 11 boyuttan oluşmakta ve bu boyutlar refahı açıklayabilecek hem yaşam kalitesini hem de maddi koşulları içermektedir. Mevcut çalışma, OECD’nin uyguladığı endekse yeni bir alternatif getirmeyi hedeflemiş ve kriterlerin ağırlık değişimlerinin hem genel hem de tüm kriterler temelli etkisi incelenmiştir. Çalışmada 2016, 2017 OECD veri tabanından alınan “Daha İyi Yaşam Endeksi” verileri kullanılmıştır. Önerilen modelde, yapılan anketler neticesinde SWARA yöntemi ile kriterler ağırlıklandırıldıktan sonra COPRAS yöntemiyle ülkeler değerlendirilmiş ve sıralanmıştır. Ağırlıklandırma işlemi sonucunda en önemli kriter Sağlık Beyanı olarak belirlenmiştir. Yapılan sıralamalar sonucunda ise Türkiye Daha İyi yaşam Endeksinde 36. sırada iken önerilen modelde 34. sırada yer almıştır. Endeksler arasındaki farkı incelemek için yapılan korelasyon testi sonuçlarında pozitif yönlü, çok yüksek ilişki tespit edilmiştir. Sonuçlar değerlendirilmiş ve öneriler sunulmuştur.