Çevreye yönelik farklı tutum gösteren okul öncesi öğretmenlerinin sınıf içi çevresel sürdürülebilirlik uygulamalarına ilişkin çoklu durum çalışması
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Okul Öncesi Öğretmenliği, Türkiye
Tez Danışmanı: Mustafa Yaşar
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu araştırmada çevreye yönelik yüksek ekosentrik, antroposentrik ve antipatik
tutum gösteren okul öncesi öğretmenlerinin sınıflarındaki çevresel sürdürülebilirlik
faaliyetleri ve uygulama süreçleri incelenerek, öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarında
sahip oldukları çevreye yönelik tutumları, çevresel sürdürülebilirlik etkinliklerini nasıl
uyguladıkları ve uygulamalarının sahip oldukları çevresel tutumlarla ilişkili olarak nasıl
farklılaştığı irdelenmiştir.
Nitel araştırma yöntemlerinden çoklu durum çalışması deseniyle gerçekleştirilen
araştırmaya, çevreye yönelik yüksek ekosentrik, antroposentrik ve antipatik tutum
gösteren üç öğretmen, okul yöneticileri ve sınıftaki çocuklar katılmıştır. Katılımcılar,
amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Amaçlı
örnekleme doğrultusunda Adana ili Çukurova ilçesinde Eko-okullarda görev yapan ve
Erten (2007) tarafından Türkçe’ye uyarlaması gerçekleştirilen Çevreye Yönelik
Ekosentrik, Antroposentrik ve Antipatik tutum Ölçeğinden ilgili faktöre yönelik en
yüksek puanı alan üç öğretmen araştırmaya dâhil edilmiştir. Araştırma verileri gözlem,
görüşme ve dokümantasyon ile toplanmıştır. Sınıf içi uygulamaların çıktılarının net
olarak ortaya çıkmasını sağlamak amacıyla seçilen üç öğretmenin görev yaptığı okul
müdürleri, müdür yardımcıları ve sınıftaki çocuklarla görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Öğretmenlerin uygulama çıktıları, çocukların portfolyoları, sınıf içi üretilmiş materyaller,
öğretmenlerin aylık planları, günlük eğitim akış belgeleri, okulda kullanılan yönergeler,
okul dönemi için hazırlanan belgeler, eko-okul kapsamındaki uygulama panolarından
dokümantasyon yapılarak veri elde edilmiştir. Veriler içerik analizi yöntemi ile sistemli
bir şekilde kodlanmış ve elde edilen kodlardan kategoriler ve temalara ulaşılmıştır.
v
Verilerin analizi sonucunda; yüksek ekosentrik tutum gösteren öğretmenin sınıf
içi çevresel sürdürülebilirlik etkinliklerinde demokratik yaklaşım sergilediği, çevreyle
empati yaklaşımını benimsediği, projelerde üretici olarak rol aldığı ve çevre bilincini
geliştirici etkinlikler gerçekleştirdiği belirlenmiştir. Yüksek antroposentrik tutum
gösteren öğretmenin çevresel sürdürülebilirlik uygulamalarında bilge/lider rolünü
benimsediği, çocuklara rol model olduğu, projelerde uygulayıcı olduğu ve çevrenin
kullanımına yönelik etkinliklerini uygulamalarının merkezine aldığı görülmüştür.
Yüksek antipatik tutum gösteren öğretmenin sınıf içi çevresel sürdürülebilirlik
uygulamaları incelendiğinde ise öğretmenin çevresel sürdürülebilirlik etkinlikleri
uygularken mesafeli duruş sergilediği, etkinliklerin öğretmen merkezli olduğu, projelerde
görev odaklı ilerlediği ve uyguladığı çevresel sürdürülebilirlik etkinliklerinde sınırlılıklar
olduğu ortaya çıkmıştır. Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf içerisinde uyguladığı çevresel
sürdürülebilirlik etkinliklerinin öğretmenlerin tutumsal ve eylemsel olarak farklılaştığı ve
öğretmenlerin tutumları ve eylemlerininin birbirleri ile tutarlı olduğu görülmüştür.