ADAPTATION OF SOME FRUIT SPECIES IN THE MEDITERRANEAN REGION TO CLIMATE CHANGE


Kayim M., Küden A., Küden A., Yeşiloğlu T., Aka Kaçar Y., Incesu M., et al.

TÜBİTAK International Bilateral Joint Cooperation Program Project, 2019 - 2021

  • Project Type: TÜBİTAK International Bilateral Joint Cooperation Program Project
  • Begin Date: May 2019
  • End Date: May 2021

Project Abstract

İklim değişikliği Akdeniz bölgesini önemli ölçüde etkilemekte ve yükselen sıcaklıklara ve ekstrem iklim olaylarına tarımsal uygulamaların adaptasyonunu sağlamak için çözüm üretilmesi gerekmektedir. Tarımın Akdeniz bölgesinde iklim değişikliğinden bu denli etkilenmesinin yakın bir gelecekte daha da fazla olacağı ve bugün özellikle bölgenin güneyinde yaşanan durumların kuzey tarafında da görüleceği tahmin edilmektedir. Bu nedenle, Akdeniz tarımı için iklim değişikliğine adaptasyon son derece önemlidir. Öncelikle, biyolojik adaptasyon mekanizması ve genotip-çevre-yönetim interaksiyonu (adapte olmuş ve verimli fenotiplerle) ile Akdeniz'deki tarım ve hayvancılık sistemlerinde spontan ve yerel biyoçeşitliliğin avantajlarını kullanarak yerel genotipleri değerlendirmeye odaklanmalıdır. Bu proje bu önemli sorunlara çözüm aramak amacıyla planlanmıştır.

Bu çalışmanın amaçlarından biri, Akdeniz bölgesinde doğal koşullarda yayılım gösteren badem ve kayısı popülasyonlarında seleksiyon yoluyla kurağa ve kirece tolerant/dayanıklı/uyumlu genotipleri bulmak ve onları koruma altına almaktır. Bu amaçla, badem için özellikle doğal olarak yetişen popülasyonların yoğun olduğu Adana, Mersin, Niğde ve Nevşehir illeri, kayısı için Adana, Mersin, Mut ve Hatay il ve ilçeleri dolaşılacaktır. Bu bölgelerde tohumdan yetişen bireyler arasından bulunduğu kurak veya kireçli toprak koşullarında daha üstün performans gösterenler seçilecektir. Seçilen badem ve kayısı genotiplerinde biyotik (Monilia) ve abiyotik (kuraklık ve kireç) stres koşullarına tolerant  /dayanıklılık durumları testlenecek ve ayrıca moleküler karakterizasyonları yapılarak haritalama ve markırlarla tolerant/dayanıklılık durumları belirlenecektir.

Bu projede ayrıca, Bölümümüzde şeftali ve turunçgillerde yürütülmüş olan ıslah çalışmaları sonucunda elde edilen melez bireylerde biyotik ve abiyotik stres koşullarına dayanıklılık/tolerant durumlarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu çalışmalarda şeftalilerde Stark Red Gold (N) X Üstün (Ş) ile Venüs (N) X Üstün (Ş) kombinasyonlarından elde edilen çeşit adayı melez bireyleri ile turunçgillerde Sunki mandarin X Rubidoux trifoliate portakal anaç hibrit popülasyonu kullanılacaktır. Biyotik stres koşullarına dayanıklılık çalışmalarında şeftali genotiplerinde Monilia'ya dayanıklılık, turunçgil anaçlarında Phythoptora'ya dayanıklık çalışılacaktır. Kuraklık ve kirece dayanıklılık tüm melez bireylerde yapılacak analizlerle ortaya konarak, dayanıklı/tolerant genotipler belirlenecektir.

Akdeniz bölgesinin biyoçeşitliliğindeki zenginlik, onları koruma altına almak veya çevre koşullarına uyumlu yeni çeşit/hibrit/genotip geliştirmek ve genetiği iyileştirmek açılarından çok değerlidir