Türk Somonu Üretim ve Fiyat Dinamiklerinin Yapay Zeka LSTM Tabanlı Analizi 20262030 Dönemi Projeksiyonları

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2028

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Ekim 2026
Bitiş Tarihi: Ekim 2028

Proje Özeti

Küresel su ürünleri üretimi son yıllarda hızlı büyüme göstermektedir. Somon pazarı bu büyümenin en değerli segmentlerinden biridir. Türkiye, “Türk somonu” olarak adlandırılan büyük gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) üretiminde önemli bir üretici haline gelmiştir. Özellikle 2018 sonrası üretimde belirgin bir artış gözlenmektedir. Bu büyüme, teknolojik yatırımlar, üretim kapasitesindeki genişleme ve rekabetçi maliyet yapısı ile ilişkilidir. Ancak sektör, yüksek fiyat oynaklığı ve belirgin mevsimsellik içeren karmaşık bir dinamik yapıya sahiptir. Bu proje, Türk somonu üretim ve fiyat dinamiklerini yüksek frekanslı veri kullanarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Mevcut resmi istatistikler yıllık frekanstadır ve kısa dönem dalgalanmaları yetersiz yansıtmaktadır. Bu nedenle çalışma kapsamında sahadan aylık veri derlenecek ve özgün bir veri seti oluşturulacaktır. Analiz 2014–2025 dönemini kapsayacaktır. Yöntem olarak yapay zekâ tabanlı Uzun Kısa Süreli Bellek (LSTM) modeli kullanılacaktır. Model, üretim ve fiyat serilerini birlikte ele alarak zamansal bağımlılıkları ve doğrusal olmayan ilişkileri yakalayacaktır. Model eğitimi ve doğrulaması sonrasında 2026–2030 dönemi için projeksiyonlar üretilecektir. Elde edilecek bulgular, kısa dönem dalgalanmalar ile uzun dönem eğilimleri birlikte ortaya koyacaktır. Bu çalışma, Türk somonu piyasasına yönelik yüksek frekanslı ekonomik analiz ve ileriye dönük modelleme eksikliğini gidermeyi hedeflemektedir. Sonuçların politika yapıcılar ve sektör paydaşları için karar destek aracı sağlaması beklenmektedir.