Abdullâh İlâhî ve Zâdü'l Müştâkîn'i (İnceleme-metin)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çukurova Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE DEMİRDAŞ

Danışman: Ertuğrul Döner

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Abdullâh-ı İlâhî, Osmanlı Devletinin XV. yüzyılında yaşamış Melâmî meşrebe sahip sufilerden biridir. Tasavvuf alanında Türkçe, Arapça ve Farsça olmak üzere eserler kaleme almıştır. Çalıştığımız eser ise Türkçe, nesir biçiminde yazılmış tasavvufi öğretileri ve kavramları içeren hacimli bir kitaptır. Çalışmamız giriş, üç bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı ve yöntemi yer almaktadır. Birinci bölümde Abdullah-ı İlâhî'nin hayatı, medrese tahsili, seyahatleri, tasavvufa intisâbı, irşad faaliyetleri ve eserleri hakkında birtakım bilgiler verilmiştir. Müellifin Zâdü'l-Müştâkîn adlı eserinin yazmalarının günümüzde hangi kütüphanelerde mevcut oldukları tespit edilmiştir. İkinci bölümde Zâdü'l-Müştâkîn'de geçen bazı tasavvufi kavramlar üzerinde çalışılmıştır. Ele aldığımız kavramlara sufiler tarafından getirilen yorumlar ifade edildikten sonra, İlâhî'nin ilgili kavramlara vermiş olduğu manalar üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise eserimizin temel yapı taşını oluşturan çevirisi transkiripsiyon harfleri ile dilimize kazandırılmıştır. Öncelikle harflerin transkripsiyon karşılığı tanıtıldıktan sonra yazarın orijinal metnine mümkün olduğunca yakın metin sunulmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak ise Zâdü'l-Müştâkîn tasavvufi kavramlardan oluşan ve bu kavramlara verilen yorumlardan müteşekkil, nasihatnâme türünde bir kitap olduğu tespit edilmiştir.